Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163
Thammanna Nuwara
Upatissa Nuwara
Anuradhapura
Anuradhapura Chola
Ruhuna
Polonnaruwa
Dambadeniya
Yapahuwa
Kurunegala
Gampola
Kotte
Sitawaka
Kandy
Portuguese
Dutch
British
Monarch of Ceylon
20
වළගම්බා රජතුමා
අනුරාධපුර රාජධානිය
ක්‍රිපූ 89 - ක්‍රිපූ 76
King Walagamba රාජ්‍ය නාමය : වළගම්බා රජතුමා
රාජවංශය : පළමුවන මෞර්ය
රාජධානිය : අනුරාධපුර රාජධානිය
රාජ්‍ය කාලය : ක්‍රිපූ 89 - ක්‍රිපූ 76

 
බල්ලාටනාග රජු මරණයට පත්කර රාජ්‍ය බලය පැහැරගත් මහා රත්තකට සිහසුන හෙබවීමට ඉඩක් නොලැබිණි. රජතුමාගේ බාල සහෝදරයා වූ වලගම්බා හෙවත් වට්ටගාමිණී අභය කුමාරයා ඔහු නෙරපා දමා සිහසුනට පත් වූයේ ය. ඛල්ලාටනාග රජුගේ බිසොව වූ අනුලා දේවිය පාවාගෙන ඇයගේ පුත්‍රයා මහාචූලිකමහාතිස්ස කුමරු තමාගේ පුත්‍රස්ථානයෙහි තැබී ය. දේ නිසා වලගම්බා රජුට පිතුරාජ නාමය ඇති විය.
 
නිගණ්ඨයන්ගේ කුමන්ත්‍රණයත්, කුමාරවරුන් ගිනිවැද මිය යාමත්, මහාරත්තකගේ සාහසික ක්‍රියාවත් නිසා මතු වී ගිය රටේ අභ්‍යන්තර තත්ත්වය යහපත් නොවී ය. රාජ්‍ය බලයට විරුද්ධව අභ්‍යන්තර වශයෙන් වැඩෙමින් පැවති බලවේගය ගාමිණී අභය රජු වෙත ද එල්ල විය. එය සිදුවූයේ වෙනත් අතකිනි. ඔහුගේ රාජ්‍ය පදවියෙන් පස්වෙනි මස රුහුණු නකුල නගරයෙන් කැරැල්ලක් මතු විය. එහි නායකයා වූයේ තිස්ස හෙවත් තීය නම් බමුණෙකි. මේ අතර ම ලංකාවේ වයඹ දිග වෙරළේ පිහිටි මහාතිත්ථයට ආක්‍රමණිකයෝ සත් දෙනෙක් ද ගොඩ බැස්සහ. දෙපැත්තකින් බලවේග එල්ල වූ බැවින් රජු බුද්ධිමත් ලෙස කල්පනා කර බලවේග දෙක එක් පැත්තකට හැරවීමට උපක්‍රමයක් යෙදී ය. ඔහු තීය බමුණාට පණිවිඩයක් යවමින් "රාජ්‍යය දැන් ම තොපගේ ය. ආක්‍රමණිකයන් පරදවයි” කියා සිටියේ ය.
 
තීය බ්‍රාහ්මණයා මතුවූයේ රෝහණයේ නකුල නගරයෙනි. මහාවංසය ඔහු අපණ්ඩිත චෝරයෙකැ යි සඳහන් කරන අතර ඔහුට මහත් පිරිසක්වී යැ යි ද කියයි. ඔහු කැරැල්ලක් ඇති කරන ලද්දේ තවත් බමුණෙකුගේ කීමකට එකඟ වෙමිනි.
 
ලජ්ජිතිස්ස කුමරු දීඝවාපියේ සිට අනුරාධපුරයට එද්දී රෝහණයේ අරාජක තත්ත්වයක් වී යැයි නිසැකව කිව නොහැකිවතුදු එබඳු තත්ත්වයක ලක්‍ෂණ පහළ වන්නට ඇති බව පෙනේ. සමහර විට බල්ලාටනාග කුමරුත්, ඉන් පසු වලගම්බා කුමරුත් දීඝවාපියේ සිටින්නට ඇත. ඔහු ද අනුරාධපුරයට පැමිණීමෙන් පසු රෝහණයේ තත්ත්වය කෙසේ වී දැයි අපැහැදිලිය. නිසි පාලකයකු නැතිව මහරජය තුළ ද අභ්‍යන්තර වියවුල් පවතිද්දී විරුද්ධ බලවේගවලට හිස ඔසවන්නට සුදුසු අවස්ථාවක් පැමිණි බව පෙනේ. තීය බමුණා මෙහි සංකේතයක් විය. එමෙන් ම ලංකාවේ රාජ්‍ය පාලකයන් අතර පැවති වියවුල් හා රටේ ඇති කැලඹිලි ස්වභාවය විදේශික ආක්‍රමණිකයන්ට මෙහි පැමිණීමට අත වැනීමක් ද විය. හැම අවස්ථාවකදී ම වාගේ විදේශිකයන් මෙරට ආක්‍රමණය කර ඇත්තේ රජ පවුලේ අර්බුධ හෝ පාලන තන්ත්‍රයේ දුර්වලතා මතු වී රට වියවුල් තත්ත්වයට පත් වූ අවස්ථාවලදී බව පෙනී යයි. වලගම්බා රජුගේ ආරම්භක රාජ්‍ය වර්ෂයේ සිදුවූවේ ද මෙය යි. 
 
කෙසේ නමුත් තීය ඉහතින් කී රජුගේ බස් පිළිගෙන ආක්‍රමණිකයන් සමඟ සටනට ගියේ පරාජයට පත්වූයේ ය. ජයග්‍රහණයෙන් උදම් වූ ආක්‍රමණිකයෝ අනුරාධපුරය බලා ඉදිරියට ගමන් ගත්හ. ඉදිරියට ගිය වලගම්බා රජු කොලම්බහාලකයේ දී ඔවුන්ට මුහුණ දුන් නමුත් ඔහු ද පරාජයට පත්ව පලායන්නට විය. මෙයට පෙර මේ රජුගේ දෙටුපිය දුටුගැමුණු මහරජු ආක්‍රමණිකයෙකු වූ භල්ලුකට මුහුණ දී ජයග්‍රහණය කළේ මේ භූමියේ දී නමුත් වලගම්බා රජුට ඒ භූමියේදී ම පරාජය අත්වීම දෛවයේ සරදමක් ද විය හැකි ය. සියලු පසුබෑම් සිදුවෙද්දී මේ වන විට තමා භාරයට පත්වී සිටි ඛල්ලාටනාග රජුගේ බිසොව වූ ගැබ්බරව සිටි අනුලා දේවියත්, ඇයගේ පුත්‍ර මහාසිළුමහතිස් කුමරුත්, රජුගේ බිසොව වූ සෝමාදේවිය හා පුත්‍රයා වූ චොරනාග කුමරුත් වාහනයේ වූහ. රජු පලා යනු දුටු ගිරි ආශ්‍රමයේ නිගණ්ඨයා 'මහා කළු සිංහලයා පලා යති’ යි අවඥාවෙන් කෑ ගැසී ය. රජුට ඔහුගේ අවලාදය නොඇසුනා නොවේ. රජු එය සිතට ගත්තේ ය. රිය බර වැඩි බැවින් වේගයෙන් යාමට නොහැකිව රජු සහිත පිරිස සතුරන් අතට පත්වෙතැයි සිතූ සෝමාදේවිය ජීවිත පරිත්‍යාගයෙන් රියෙන් බැස්සා ය. රජු පලාගොස් වෙස්සගිරි වනයේ සැඟවුණේ ය. මේ වූ කලී වර්තමාන වෙස්සගිරිය නමින් හැඳින්වෙන ඉසුරුමුණි විහාරය අසල පිහිටි ස්ථානය නොවිය හැකි ය. එහි තිබී හමු වූ සෙල්ලිපි කියන පරිදි එම පුදබිම පැරණි ඉසුරුමුණි විහාරයට අයත් වෙයි. නගරයෙන් බැහැර සතුරු බියෙන් පලායන රජකුට සැඟවී සිටීමට තරම් සුදුසු පරිසරයක් නගරය අසල ම වූ තැනක තිබිය නොහැකි බැවින් වෙස්සගිරිය නුවරින් බැහැර දුරක පිහිටි ස්ථානයක් විය යුතු ය.
 
 
රජු පලාගිය පසු නගරය අත්පත් කරගත් ආක්‍රමණික පිරිසෙන් එකෙක් සෝමාදේවිය දැක ඇය රැගෙන පරතෙර ගියේ ය. තවෙකෙක් බුදුරදුන්ගේ පාත්‍රා ධාතුව ලැබ එයින් සෑහීමකට පත් වී එය රැගෙන ගියේ ය. ඉතිරි වූ පස්දෙනා අතුරින් පුලහත්ථ රජකමට පත් වූයේ ය. ඔහුගේ සෙනෙවියා වූයේ බාහිය නම් ද්‍රවිඩයා යි. ඔහු රජු මරා රජය පැහැර ගත්තේ ය. පුලහත්‍ථගේ රාජ්‍ය කාලය වර්ෂ තුනකි. බාහිය වර්ෂ දෙකක් රජකම් කළ පසු ඔහුගේ සේනාපතියා වූ පණයමාර විසින් මරණ ලද්දේ ය. පණයමාර වර්ෂ හතරක් රජකම් කළේ ය. ඔහුගේ සේනාපතියා වූ පිළයමාර විසින් රජු මරණ ලද නමුදු ඔහුට රජ කළ හැකි වූයේ මාස හතක් පමණි. ඔහුගේ සේනාපතියා වූ දාඨිය ඔහු මරා රජකමට පත් වූයේ ය. මේ අන්දමට ආක්‍රමණික ද්‍රවිඩයෝ වර්ෂ දාහතරකුත් මාස හතක් අනුරාධපුරයේ රජකම් කළහ. ඔවුන්ගේ කටයුතු පිළිබඳ කිසිවක් වාර්තා වී නැත.
 
ඉහතින් දක්වන ලද්දේ මහාවංසයේ එන වලගම්බා රජු මුහුණ දුන් බලවේග දෙක පිළිබඳ මූලික විස්තරය යි. එහෙත් මහාවංසය ලියවීමට ටික කලකට පෙර ලියන ලද අටුවාවල මේ තොරතුරුවලට වෙනස් කරුණු දක්නට ලැබේ. සම්මෝහවිනොදනිය දක්වන පරිදි වලගම්බා රජුට ප්‍රධාන බලවේග දෙකකට මුහණ පාන්නට සිදු විය. එනම් බ්‍රාහ්මණ චොරයාගේ (තීය) කැරැල්ල හා බැමිණිටියාසායයි. අට්ඨකථාවල එසේ සඳහන් වුව ද වංසකථාවල සඳහන් වන්නේ තිස්ස බ්‍රාහ්මණයාගේ කැරැල්ල හා ද්‍රවිඩයන්ගේ ආක්‍රමණය යි. ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණය ගැන කිසිදු සටහනක් අටුවාවල නොදැක්වේ. සාමාන්‍ය වශයෙන් සලකන කල අට්ඨකථා ලියවී ඇත්තේ වංසකථාව ලියැවීමට ප්‍රථම කාල පරිච්ඡේදයක දී ය. එහෙත් වංසකථාවට මූලාශ්‍රය වූ පැරණි ග්‍රන්ථ ද තිබී ඇත. ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණය ගැන තොරතුරු අටුවාවලට ඇතුළු නොවීමත්, බැමිණිටියා සාය ගැන තොරතුරු වංසකථාවට ඇතුළු නොවීමත් පරීක්‍ෂාකර බැලිය යුතු අවස්ථාවකි. කැරැල්ල ආරම්භ වූයේ රෝහණයෙහි නකුල නගරයෙනි. මේ කාලයේ දී දුර්භික්‍ෂයක් ඇති වී රට මහත් සේ පෙළෙන්නට විය. මෙය බ්‍රාහ්මණ තීය භය (බැමිණිටියාසාය) යනුවෙන් නම් කෙරේ.
 
මෙයින් භික්ෂූන් වහන්සේලා හා බෞද්ධයෝ බලවත් විපතකට වැටුණහ. දිවි රැක ගැනීමට නොහැකිව බොහෝ භික්‍ෂූන් මියගිය අතර සමහර අය දඹදිව ගියහ. මහා විහාර භූමිය පාලුවී ගොස් වල් කැළයෙන් වැසිණි. මේ කරුණු සවිස්තර ලෙස අටුවා ග්‍රන්ථවල දැක්වෙන නමුත් මුලින් දුටු පරිදි වංසකථාවල සඳහන් වන ද්‍රවිඩ පාලකයන් ගැන කිසිවක් ඒවායේ ඇතුළත් වී නැත. තීය බමුණා නමට තබාගෙන ද්‍රවිඩයන් පාලනය ගෙන යන්නට ඇතැ යි සමහරු අදහස් කරති. වංසකථාව ඔහු ද්‍රවිඩයන් විසින් අල්ලා ගන්නා ලද බව පැවසෙතත් මැරූ බවක් නොකියවේ. අටුවාවල එන විස්තර අනුව තීය බමුණා මළ පසු වලගම්බා රජු රජ වීයැ යි කියැවෙන හෙයින් ඔහු ද්‍රවිඩයන් සමග ගිවිසුමකට බැඳී ක්‍රියා කළහ යි යන අදහස නිවැරදි විය හැකි ය. තීය නමට තබාගෙන ද්‍රවිඩයෝ පාලනය කළහ යි සෙනරත් පරණවිතාන මහතා පවසයි.
 
පලාගොස් වෙස්සගිරි වනයෙහි සැඟවුණු රජුට එහි දී මහාතිස්ස තෙරණුවෝ හමු වූහ. උන්වහන්සේ රජුට පිණ්ඩපාතයෙන් කැප ලෙස සංග්‍රහ කළහ. රජ එයින් සතුටුව වැටකේ පත ලියා තෙරුන්ගේ විහාරයට සංඝ භෝගය දුන්නේ ය. ඉන් පසු හෙතෙම සිලාසොබ්භකණ්ඩකයට ගොස් එතැනින් ද මාතුවේලංගයෙහි සාලගල්ල සමීපයට ගියේ ය. එහි දී ද මහාතිස්ස තෙරුන් හමු විය. ද තෙරණුවෝ තමාගේ උපස්ථායක තනසිව නම් වූ රට්ඨිකයාට රජු භාර කළහ. තනසිව, සිව යන දෙනමින් ම මොහු ගැන වංසකථාවල දක්වයි. තන යනු සමහර විට තනතුරු නාමයක් විය හැකි ය.
 
කුරුණෑගල දිසාවේ නුවරකන්දෙන් ලැබෙන ලෙන් ලිපිවල ගමිණි අඛය පිතමහරජගේ ඞමත කණතිශ කෙනෙකු ගැනත්, ඔහුගේ පියා වූ ගමික ශිව ගැනත් සඳහන් වෙයි. සිවරංග නම් අයකු මේ ප්‍රදේශය පාලනය කළ බවත් ජනශ්‍රැතියේ ද එයි. ඉහත සඳහන් ලිපිවල දැක්වෙන ගමිණි අබය පිතමහරජු වලගම්බා රජු හැටියට හඳුනාගත හැකි ය. කණතිශ රජුගේ ඣමත (දුවගේ සැමියා) වීම සඳහා පාවාගත් දියණිය කවරක්දැ යි කිය නොහේ. රජු සතුරන් විසින් ලුහුබැඳ යද්දී ඔහු සමග ගැබ්බරින් සිටි අනුලා දේවිය දියණියක ලැබුවා නම් කණතිශ ඉතා ළාබාල වයසේ දී පාවාගත්තේ ඇය විය හැකිය. කණතිශ ගේ පියා ගමික ශිව, රජු ආරක්‍ෂා කිරීම සඳහා භාරගත් රට්ඨික සිව නම් මේ විස්තර මෙතෙක් විවරණය වී නැති අලුත් ම තොරතුරු වෙයි. රජු දාහතර වසක් එහි විසුයේ ය.
 
අනුරාධපුරය ආක්‍රමණිකයන්ට ගොඳුරු වන විට පාලකයන් ආරක්‍ෂාව පතා රෝහණයට සැඟවී යාම ද එහි දී සේනා සංවිධානය කරගෙන නැවතත් ජයග්‍රහණය සඳහා පැමිණීම ද මෙතෙක් පැවති සාමාන්‍ය සිරිත විය. එහෙත් වට්ටගාමිණී අභය රජු මේ පිළිවෙත්. අනුගමනය නොකළේ ය. ඔහු පලාගියේ මලය රටට ය. මෙයළු ප්‍රධාන හේතුව වූයේ මේ වන විට රෝහණයේ පැතිරි තිබූ තිය බ්‍රාහ්මණයාගේ කැරැල්ල ය. ලජ්ජිතිස්ස රජු දීඝවාපියෙන් අනුරාධපුරයට පැමිණීමෙන් පසු රෝහණයේ තත්ත්වය ගැන කිසිදු වාර්තාවක් මහාවංසයේ සඳහන් වී නැති බව මුලින් ද දුටිමු. බල්ලාටනාග කුමරු හෝ ලගම්බා කුමරු හෝ ඒ කාලයේ රෝහණයේ සිටි බවට සාධක නැත. මේ අනුව පෙනී යන්නේ දුටුගැමුණු රජුගෙන් දිව්යින එක්සත් වී සද්ධාතිස්ස රජුගෙන් කලක් පාලනය වූ රෝහණයේ තත්ත්වය ක්‍රමයෙන් දුර්වලවී ගිය සෙයකි. අනුරාධපුර පාලකයා දුර්වව්ලවත් ම රෝහණයෙන් විරුද්ධ බලවේග මතුවීමට ඉඩ ලැබිණි. සමහර විට වැඩෙමින් තිබුණු බ්‍රාහ්මණයන්ගේ විරෝධතා බ්ලවේගය තීය බමුණා මගින් මතුවූයේ මේ තත්ත්වය නිසා විය යුතු ය. කැරැල්ල සමග දුර්භික්‍ෂය ද ඇති විය. එයින් තදින් ම පීඩාවට පත් වූයේ රෝහණය බව ද පෙනේ. මේ නිසා දුර්වලව සිටි රජු රෝහණයට යාම සතුරකුගේ අභිමුඛයට යාමක් වැනි විය.
 
වසර දොළහකට පසු තීය මළේ ය. බ්‍රාහ්මණ චොරයා (තීය හෝ තිස්ස) මළ පසු පිතුරප් සේසත් නැගීයැ යි අට්ඨකථා පවසයි. ඔහුගේ මරණය නිසා අනුරාධපුරය නිදහස් කර ගැනීමට කරන සටනක දී පසුපසින් සිට පහරදිය හැකි බලවත් සතුරකු නැති විය. මේ නිසා ආක්‍රමණිකයන් සමග සටන් කිරිම සුදුසු යැ යි රජු සිතන්නට ඇත. රජු සැගවී සිටි කාලයේ දී මහාතිස්ස තෙරුන් සමඟ රහසිගතව සේනා සංවිධානවල යෙදෙන්නට ද ඇත. මේ කරුණු සිදුවෙද්දී රජු තමා කවරකුද යි ප්‍රකට කරවන සිද්ධියක් සිදු විය. මෙය අනුලා දේවිය හා තනසිවගේ බිරිඳ අතර ඇති වූ ගැටලුවකි. සිද්ධිය මහාවංසය දක්වන්නේ නිවාප පිණිස මලයට ගිය විට තනසීවගේ බිරිඳ අනුලා බිසොවගේ කූඩයට පයින් ගැසූ නිසා ඇති වූවක් හැටියට ය. රජු සහිත පිරිසට ආහාර සඳහා හාල් දිනපතා ලැබුණේ තනසීවගේ නිවෙසිනි. එහිදී හාල් ගැනීමට ගිය බිසොවට මේ අවමානය විදීමට සිදු වූ බව මහාවංසටීකාවේ පෙනේ. තම ස්වාමියා උපයන දෙයින් ආගන්තුක වූ අන්‍ය පවුලක් සෑහෙන කාලයක සිට නඩත්තු වීම ගැන තනසිවගේ බිරිඳ අමනාපයෙන් සිටින්නට ඇත. තනසිවගේ බිරිඳගේ මේ ඊර්ෂ්‍යා පරවශ උඩඟුකම නිසා ඇති වූයේ බලවත් වියවුලකි. තනසිව බිරිඳගේ කේලම (මෙය කුමක්දැ යි මූලාශ්‍රය කිසිවකින් පැහැදිලි නොවේ.) අසා රජු නැසීම පිණිස දුනු ඊතල ගෙන ඉදිරියට ආවේ ය. මෙහි දී ආත්මාරක්‍ෂාව නිසා රජුට සිදුවූයේ ඔහුට විරුද්ධව ක්‍රියා කරන්නට ය. හෙතෙම තනසිවට විද්දේ ය. වනයේ සැඟවී සිටි රජුට සංග්‍රහ කිරීම නිසා පසුව ලැබෙන්නට තිබූ සියලු වරප්‍රසාද පමණක් නොව ජීවිතය පවා තනසිවට අහිමි වූයේ බිරිඳගේ මේ දුෂ්ට ක්‍රියාකලාපය නිසා ය. ප්‍රදේශයේ පාලකයා නාඳුනන ආගන්තුකයකු අතින් මරණයට පත්වීම ගැන මහජනයාගේ ආවේගයක්ද ඇතිවන්නට ඇත. මෙහි දී රජුට තමා කවරෙකු දැ යි ජනතාවට හඳුන්වාදීමට සිදු විය.
 
හෙතෙම "තමා සද්ධාතිස්ස රජුගේ පුතු පිතුරාජයැ”යි රැස්වූ ජනයා ඉදිරියේ ප්‍රකාශ කළේ ය. ඇතිවන්නට ගිය වියවුල සංසිඳෙන්නට ඇත. මින්පසු ඇමතියන් අට දෙනෙකු ද ලැබගත් රජ සේනා සංවිධානය කළේ ය. මෙහි දී රජුට තමාගේ අනුග්‍රාහකයා වූ මහාතිස්ස තෙරුන් හමු විය. චාරිත්‍රයක් වශයෙන් පැවැත්විය යුතු පූජාවකට උන්වහන්සේ රජු අගල්ල විහාරයට කැඳවා ගෙන ගියහ. මෙහි දී බලාපොරොත්තු රහිත වූ සිද්ධියක් ඇති විය. අච්ඡගල්ල විහාරයෙහ ආකාශ චෙතිය මළුවට නැගීමට තිබුණේ පටු පියගැට පෙළකි. එහි දෙදෙනෙකුට මාරුවීමට හැකිවූයේ සීරුවෙනි. පූජාව කළ රජු චේතියංගණයට යනු පිණිස පියගැට පෙළ දිගේ ඉහළට ආවේ ය. මේ වන විට මළුව පවිත්‍ර කළ කපිසීස ඇමතියා ඒ මගින් ම පහළට බසිමින් සිටියේ ය. හෙතෙම රජුට පහසුවෙන් ඉහළට යනු පිණිස බිම වාඩි විය. එහෙත් රජු එය සලකන ලද්දේ තමාට නිගරු කිරීමක් වශයෙනි. අදූරදර්ශී වූ රජ කපිසීස මැරවී ය.
 
මෙබඳු දුෂ්කර ආපදා අවස්ථාවක සිදුවූ මේ සිද්ධියෙන් සෙසු ඇමතියෝ කළකිරී රජු හැර පළා ගියහ. අතරමගදී සොර මුළකට හසුව කොල්ලකනු ලැබූ ඔව්හු හම්බුගල්ල විහාරයට පැමිණියහ. එහි සිටියේ රජුට සහායට සිටි මහාතිස්ස තෙරුන්ගේ ශිෂ්‍යයකු විය හැකි තිස්ස නම් වූ තෙර නමකි. උන්වහන්සේ ඇමතියන්ට සංග්‍රහ කර සිදුවූ සිද්ධිය ද අසා ඔවුන්ට ප්‍රශ්නයක් ඉදිරිපත් කළහ. "රටත්, ශාසනයත් රැකගත හැක්කේ රජුට එක් වීමෙන් ද නැතහොත් ද්‍රවිඩයන්ට එකතුවීමෙන් දැ"යි උන්වහන්සේ ඇසූහ. මෙහි දී කරුණු තේරුම්ගත් ඇමතියන් රජු වෙත කැඳවාගෙන ආ තිස්ස තෙරුන් මහාතිස්ස තෙරුන් ද සමඟ එක් වී රජු සමඟ සමගියක් ඇති කළේ ය. මින්පසු සේනාව පිරිවරා ගත් රජ තෙමේ අනුරාධපුරයට පිවිස අන්තිම ද්‍රවිඩ රජු වූ දාධ්යය සිහසුනෙන් පහකර තම උරුමය නැවතත් ලබාගත්තේ අභිෂේක ලැබී ය.
 
අනුරාධපුරය අල්ලාගත් ආක්‍රමණිකන් ද්‍රවිඩ යැයි මහාවංසයෙහි දැක්වේ. ඔවුන් සමහරකුගේ නම් මාර යන්නෙන් අවසන් වන හෙයින් මේ පිළිබඳව කරුණු දක්වන මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා ඔවුන් පාණ්ඩ්‍යයන් විය හැකිය යි සඳහන් කරයි. මේ කණ්ඩායමේ සිටි කීපදෙනෙකු බෞද්ධයන් වූ බව ද පෙනේ. බුදුරදුන්ගේ පාත්‍රාධාතුව රැගෙන ගිය ආක්‍රමණිකයා නිසැක ලෙස බෞද්ධයකු විය යුතු ය. පාලි ග්‍රන්ථවල දැක්වෙන පරිදි සාය පැවති කාලයේ සමහර භික්‍ෂූන් රජ මැඳුරෙන් දන් ලබා ඇති බව ද පෙනේ. මේ අනුව ඔවුන් බෞද්ධ චාරිත්‍ර ඉටුකර ඇති බව සැලකිය හැකි ය. එළාර රජු මෙන් මහජනයාගේ සින්ගැනීම පිණිස ඔවුන් එසේ කළා වීමට ද පුළුවන.
 
ආක්‍රමණිකයන් පළවා හැර වලගම්බා රජු ඔටුනු පැලඳීමෙන් පසු තමාට සහාය වූ සියලු දෙනාට සංග්‍රහ කර සුදුස්සන්ට සුදුසු තනතුරු ද දුන්නේ ය. විපතේ දී සෙවනැල්ලක් සේ තමා රැක ගැනීමට ක්‍රියා කළ මහාතිස්ස තෙරුන් ගැන කල්පනා කළ රජ තෙමේ ආරාමයක් තනවා එය උන්වහන්සේට පිරිනැමී ය. තමා යුදයෙන් පැරද ආරක්‍ෂාව සඳහා පලායද්දී ආක්‍රමණිකයන්ට ඒ බව සංඥා කරනු වස් ගිරි නිගණ්ඨයා කී වචනය සිහි කළ රජු ඔහු විසූ පර්වත භූමිය ඇසුරු කර තම විහාරය තැනවූයේ ය. එය අභයගිරිය නමින් හැඳින්වූයේ පර්වතය ඇසුරු කර කළ බැවින් ගිරි ගෙන තමාගේ නාමය වූ අභය යන්න ද එක් කිරීමෙනි. නිඝණ්ඨයාගේ ගිරි නාමය එක්වූවා නොවේ. රජුට විරුද්ධව සිටි සතුරකු සිහි කරන නාමයක් තමාගේ කෘතියකට තැබීමට රජු පෙළඹිනැයි සිතිය නොහේ. මේ විහාරය පිරිවෙන් දොළසකින් යුක්ත වී යැයි මහාවංසය දක්වයි. රජුගේ ජීවිතය ආරක්‍ෂාවීම පිණිස රථයෙන් බට සෝමාදේවිය ගෙන්වා ඇය ද සුදුසු තන්හි තැබී ය. රජ තෙමේ ඇය වෙනුවෙන් මහාසෑයෙන් උතුරෙහි සිලාසොබ්භකටක නම් විහාරය කරවී ය. රජුගේ ශාසනික කටයුතු පිළිබඳ වෙනත් විස්තරයක් දක්නට නැතත් ඔහු තම විහාරයේ වසන භික්‍ෂූන් වහන්සේලාට හොඳින් සංග්‍රහ කළ බවත්, එහි බොහෝ භික්‍ෂූන් විසූ බවත් කියවෙයි. මහාවිහාරයේ භික්‍ෂූන් සම්බන්ධ මෙහි සඳහනක් නැත. තිස්ස, මහාතිස්ස තෙරවරුන්ට වුව ද රජු සහ ඇමතියෝ සැලකිලි දක්වා ඇත්තේ පෞද්ගලික සම්බන්ධය මත පිහිටා බව පෙනී යයි.
 
රජුගේ ඇමතිවරු ද විහාර කරවූහ. උත්තිය විසින් කරවන ලද දක්ඛිණාරාමය පසුව වෛතුල්‍ය වාදීන්ට ද නිවාසයක් විය. මූල විසින් කරන ලද මූලවොකාස විහාරය අභිලේඛන වලින් තහවුරු වන අතර තිස්ස කරවූ උත්තරපස්ස ආරාමය, තිස්ස තෙරුන් කැඳවා පිළිසදර වශයෙන් දුන්නේ ය. සාලිය ඇමති සාලියාරාමය ද, මුලව ඇමති මූලවාරාමය ද, පබ්බත ඇමති පබ්බතාරාමය ද කරවී ය. මහාවංසය සත් ඇමතියන් ගැන දැක්වතුදු ආරාම හා ඇමතියන්ගේ නම් දක්වා ඇත්තේ හයකි. මේ සම්බන්ධව මහාවංසයෙහි දැක්වෙන ගාථාවල පරිවර්තනය ද අවුලට හේතු වී තිබේ. දීපවංසය උත්තිය, සාලිය, මුලව, තිස්ස, පබ්බත, දෙව හා උත්තර යනුවෙන් මේ ඇමතියන් සත් දෙනා නම්කර තිබේ.
 
ඇමතියෝ ද තම තමන්ගේ ආරාමවල විසූ භික්‍ෂූන්ට හොඳින් සංග්‍රහ කළහ. මේ අන්දමට වලගම්බා රජතුමාගේ කාලයේ දී පුද්ගලයන් මුල් කරගෙන පුද පූජා කිරීමේ පිළිවෙත ආරම්භ විය. මෙය භික්‍ෂූන්ගේ ආධ්‍යාත්මික ගුණවගාව මත පිහිටි ඓතිහාසික දේශපාලන ගමන් මග වෙනස් වීමට හේතු වූ බව පෙනේ. රට ජාතිය ආගම විපතට පත් වූ විටක භික්‍ෂූන් වහන්සේ රජු හා රට වැසියා සම්බන්ධ කර උවදුරු දුරු කිරීමට ක්‍රියා කළේ ය. රට සාමයට පත්වූ පසු තමාගේ ආධ්‍යාත්මික සංවර්ධනය සඳහා ක්‍රියා කිරිම මෙතෙක් පැවති භික්‍ෂූන්ගේ කාර්‍ය්‍යය වූයේ ය. රජු ද පොදුවේ මැදහත් ලෙස භික්‍ෂූන්ට සංග්‍රහ කළේ ය. මෙහි දී පෞද්ගලික සම්බන්ධතා මත සැලකීම නිසා අනාගතයේ දී භික්‍ෂූන් වහන්සේ පක්‍ෂපාත්තිවය මත සැලකුම් ලබන්නකුගේ තත්ත්වයට පත්වන ලකුණු පහළවිය. මෙය ශාසනික වශයෙන් යෝග්‍ය නොවී ය.
 
වලගම්බා රජුගේ කාලයේ දී ශාසනික වශයෙන් ඉතා සැලකිය යුතු වන කරුණු දෙකක් සිදුවිය. මහාවිහාරයෙහි විසූ මහාතිස්ස නම් තෙර නමක් කුලසංඝට්ඨව වෙසෙතැයි සැලකූ භික්‍ෂූහු උන්වහන්සේ විහාරයෙන් නෙරපා හැරීමෙන් ඇති වූ භේදය මින් පළමු වැන්න වේ. මේ හේතුව නිසා උන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍යයකු වූ බහලමස්සුතිස්ස තෙරණුවන් මේ ගැන කිපී මහාවිහාරයෙන් වෙන් ව ගොස් අභයගිරියේ ආචාර්ය පදවියක් උසුලමින් විසූ බව කියැවේ. ඉන් පසු උන්වහන්සේ මහාවිහාරය සමග තිබූ සම්බන්ධකම් අත්හළහ. මෙම චෝදනාවට ලක්වූ මහාතිස්ස වලගම්බා රජුට උපකාර කරන ලද කුපික්කල මහාතිස්ස තෙරුන් ම වන බව මහාවංසයෙන් නොපෙනේ. එහෙත් නිකාය සංග්‍රහය "ඛගිරිවෙහෙර පිළිගත් කෙම්ගලූ වැසි මහාතිස්ස” යනුවෙන් කෙළින් ම උන්වහන්සේ බව දක්වා ඇත. එසේ නම් බහලමස්සුතිස්ස යැ යි දැක්වූයේ උන්වහන්සේ සමග රජුට උපකාර කරන ලද හම්බුගල්ලක විහාරයේ සිටි බහුස්සුතතිස්ස තෙරුන් විය යුතු ය.
 
මෙතෙක් මහාවිහාරය වශයෙන් මුළුව පැවති ථෙරිය නිකායේ භේදයක් වලගම්බා රජුගේ රාජ්‍ය කාලය තුළදී ඇති විය. වජ්ජිපුත්ත නිකායේ ධර්මරුචි නම් ආචාරීන්ගේ ශිෂ්‍යයන් දඹදිව පල්ලරාරාමයෙන් මෙහි පැමිණි කල්හි ඔවුන්ට එකතු වූ අභයගිරියට ගිය භික්‍ෂූහු ධර්මරුචි නිකාය නමින් ප්‍රසිද්ධ වූහ. මෙය වූයේ බුදුන් පිරිනිවී සත්සිය දෙපණස් හවුරුදු සාරමස් දස දවසක් ගිය පසු බව නිකාය සංග්‍රහය දක්වයි. මෙසේ ආරම්භ ව ගිය අභයගිරි නිකාය පොළොන්නරු යුගයේ මහාපරාක්‍රමබාහු රජු විසින් සමගි කරවන තෙක් භේදව පැවැත්තේ ය.
මාතුල දනව්වේ අළු ලෙණේහි දී ත්‍රිපිටකය අටුවා සහිතව ග්‍රන්ථාරූඪ කිරිම දෙවන කාරණය විය. මෙතෙක් ධර්මය ගෙන ආවේ මුඛ පාඨ වශයෙනි. එනම් කට පාඩමෙනි. මහාප්‍රාඥවූ තෙරවරු මේ ගැඹුරු දහම මේ අන්දමට මනා ලෙස ගෙන ආහ. එහෙත් කල් යත් යත් ධාරණ ශක්තිය හීන වීම, විවිධ උවදුරු නිසා භාණකයන් අභාවයට යාම වැනි කරුණු නිසා ධර්මය රැක ගත යුතු ක්‍රමයක් තිබිය යුතු විය. ත්‍රිපිටකය දරා සිටි මහතෙරවරුන් බැමිණිටියාසායේ දී බලවත් විපතට වැටුණාහ. මේ අනුව ධර්මය ලියවා තැබීමේ වැදගත්කම භික්‍ෂූන් වහන්සේලා තේරුම් ගත්හ. වලගම්බා රජුගේ කාලයේ දී මේ වැදගත් ශාසනික ක්‍රියාවට අතගසන ලද්දේ ඒ නිසා විය යුතු ය.
 
ශාසනික වශයෙන් අතිශයින් වැදගත් වන්නා වූ මේ සිද්ධිය ගැන මහාවංසය අනුගමනය කර ඇත්තේ උදාසීන පිළිවෙතකි. මේ සම්බන්ධව එහි දැක්වෙන්නේ ගාථා දෙකක් පමණි. එම ගාථා දෙක ද දීපවංසයේ ඒ ලෙස ම දැක්වේ. "පාලි ත්‍රිපිටකය අටුවා සහිතව පෙර මහා නුවණැති භික්‍ෂූහු මුඛපාඨ වශයෙන් ගෙන ආහ. සත්ත්වයන්ගේ හානිය දැක භික්‍ෂූහු එක් ව ධර්මයෙහි චිරස්ථිතිය සඳහා පොත්වල ලියූහ” යනුවෙන් ගාථාද්වයේ සඳහන් වේ. මෙතරම් වැදගත් කරුණක් පිළිබඳව වංසකථාකරුවන් දක්වා ඇති උදාසීන බව බරපතල ය. ග්‍රන්ථාරූඪය සිදුවූයේ කෙසේ ද, කොතැනකදී ද, මූලික වූවාහු කවරහුද යනා දී කිසි විස්තරයක් මේවායේ දක්නට නොලැබේ. එහෙත් නිකාය සංග්‍රහය මේ ගැන දක්වමින් මාතුල දනව්වේ අළු ලෙනේ දී එක්තරා ජනපදාධිපතියක්හුගේ ආරාධනයෙන් පන්සියයක් රහතන් වහන්සේ වැඩහිඳ ග්‍රන්ථකරණය කළ බව පහදයි. මේ ග්‍රන්ථයට ද මේ පුවත වෙතත් මූලාශ්‍රයකින් ගත්තා විය යුතුය.
 
අට්ඨකථාවල එන පරිදි බැමිණිටියාසායෙන් පීඩිත වූ භික්ෂූන් දඹදිව ගොස් සාය සංසිඳුනු පසු ලක්දිව පැමිණ මණ්ඩලාරාමයේ දී සම්මේලනයක් පැවැත්වූහ. මෙයින් පසු මේ ධර්මය ලියවීම කරවන්නට ඇත. වෙනත් කිසිදු මූලාශ්‍රයක නොකියවෙන පුවතක් මේ ගැන මෑත කාලයකට අයත් අස්ගිරිතල්පතේ සඳහන් වෙයි. එහි එන පරිදි, මේ කාර්‍ය්‍යයයේ මූලිකත්වය දරා ඇත්තේ ථූපාරාමවාසී කුන්තගත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේ ය. වලගම්බා රජුගේ නාමය ගාමිණී අභය විය. වට්ට යන කොටස එක්කර ඇත්තේ වනාන්තරයෙහි විසීම යන අර්ථ ඇති වල යන
කොටය පාලියට නැගීමෙනැ යි සමහරු සලකති. එහෙත් වල පදය කිසිසේත් එසේ පෙළ බසට යෙදීමේ අර්ථයක් නැත. එබැවින් මෙහි වල යන ව්‍යාල, රෞද්‍ර, සැඩ යනා දී අර්ථ දෙන්නකැයි සැලකිය හැකි ය. රජුගේ ගති පැවතුම් ද එයට අනුරූපී විය. එය ඔහුට ආරූඪ විශේෂණ නාමයක් විය.
 
අට්ඨකථාවල මේ රජු හඳුන්වා ඇත්තේ පිතුරාජ නමිනි. එයට හේතුව වූ වංසකථා පුවත මුලින් දක්වා ඇත. එහෙත් පිතුරාජ නාමයේ එයට වඩා වැදගත් අර්ථයක් තිබිය යුතු ය. පිතුරාජ, පීතෘරාජ යනු යමරජ වාචකය, ගිරිනිගණ්ඨයා කී මහාකාල (සිහලො) යනු ද ඊට සම වෙයි. වලගම්බා රජු යමගේ අවතාරයක් ය යන ආරෝපණය ඇතිව ක්‍රියා කළේ ද යන්න ගැන වියතුන් සලකවා තිබේ. වලගම්බා රජු ගැන සඳහන් කරන තත්කාලීන සෙල්ලිපිවලින් ද වඩා සැලකිලි දක්වා ඇත්තේ පිතුරාජ නාමය ගැන යි. එම ලිපිවල පිතිමහරජ ( යනුවෙන් සඳහන් වී තිබේ. මීට අමතරව ගමිණී අබය මහරජ, ගමිණි අඛය යන යෙදීම් ද හමුවෙයි. මෑත කාලයට අයත් දකුණු සෑය ළඟ වූ ලිපියක මපුරුමුක පිතිමහරජ යනුවෙන් මේ රජු ගැන සඳහන් කර තිබේ.
 
වලගම්බා රජතුමාගේ කාර්යය සාධනය මූලාශ්‍රයවල වැදගත් ලෙස අගයා නැත. ඔහු විසින් මුහුණ දෙන ලද දුෂ්කර අවස්ථා වැනි තත්ත්වයකට ඒ යුගයේ කිසිදු රජෙකුට මුහුණ දීමට සිදුවි නැත. සිය රාජ්‍යය රැක ගැනීමට නොහැකිව ඇඳිවතට පමණක් හිමිකම් කියමින් පලායාමට සිදුවීම, හැම කල්හි ම මෙබඳු අවස්ථාවලදී පිහිට වන රෝහණයට යාමට නොහැකි ලෙස එහි කැරැල්ලක් පැවතීම, මේ දෙපසින් ම හිරවූ රජු දොළොස් වසරක් වනයේ ගල්ලෙන්වල අතිශය දුෂ්කර දිවියක් ගත කිරීම, බලවත් සාගතයකට මූණ පෑම වැනි කරුණු ගැන සලකන කල, රජකු වශයෙන් ගිරිනිගණ්ඨයාගේ අපහාසය සලකන කල, රජුගේ චිත්ත ධෛර්‍ය්‍යය නොසිඳී පැවතීම විශිෂ්ඨ ලක්‍ෂණයකි. දෛවය ඉදිරියේ එයට එරෙහි ව සටනක යෙදුන උදාර වීරයෙකු වලගම්බා රජුගේ චරිතය තුළින් දැකිය හැකි ය. ආපදාපන්න අවස්ථාවක සිටියදී වුව සිය අභිමානය රැක ගැනීමට පසුබට නොවීම, කපිසීස මැරවීමේ සිද්ධියෙන් පෙන්නුම් කෙරෙයි. වනගතව හිටියත් තමා රටේ රජු යැ යි ද එනිසා තමාට නිසි ගෞරව දැක්විය යුතු යැ යි ද රජු සිතුවා නිසැක ය.
 
අභයගිරිවාසීන්ට පක්‍ෂපාතීව රජු කටයුතු කළ බව පෙනෙන හෙයින් වංසකථාකරුවන් මේ රජු ගැන වැඩි සැලකිල්ලක් නොදැක් වුව ද සටහන් වී ඇති තොරතුරු ස්වල්පය වුව ද ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ද උරගා බැලීමට ප්‍රමාණවත් වෙයි.
 
පූජ්‍ය එල්ලාවල මේධානන්ද හිමි 
මුල්පිටුව | රාජධානි | යටත්විජිත | රාජවංශ | රජවරු | මහාවංස ප්‍රදීපිකාව | අපි ගැන | අමතන්න
© www.mahawansaya.com සියලුම හිමිකම් ඇවිරිණි. 2009 / 2026 පිටපත් කිරීම හා අනවසරයෙන් භාවිතා කිරීම තහනම්