Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 299

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 152

Warning: Undefined variable $lang in /home/mahakksp/public_html/controller.php on line 163
Thammanna Nuwara
Upatissa Nuwara
Anuradhapura
Anuradhapura Chola
Ruhuna
Polonnaruwa
Dambadeniya
Yapahuwa
Kurunegala
Gampola
Kotte
Sitawaka
Kandy
Portuguese
Dutch
British
Monarch of Ceylon
141
මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා
පොළොන්නරුව රාජධානිය
ක්‍රිව 1053 - ක්‍රිව 1086
King Parakramabahu I රාජ්‍ය නාමය : මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා
රාජවංශය : හතරවන ලම්බකර්ණ
රාජධානිය : පොළොන්නරුව රාජධානිය
රාජ්‍ය කාලය : ක්‍රිව 1053 - ක්‍රිව 1086

පළමුවන විජයබාහු රජුගේ දියණියක වූ රත්නාවලී කුමරිය සරණ කරගෙන සිටියේ රජුගේම සහෝදරියකගේ පුත්‍රයෙකු වූ මාණාභරණ කුමාරයා බව අප දනිමු. ඔහු වීරබාහු නමින් ද ප්‍රකටව සිටියේය. මේ දෙදෙනාට මිත්‍රා හා ප්‍රභාවති යැයි දූවරු දෙදෙනෙක් ද සිටියහ. විජයබාහු රජතුමා අනාගත රාජ්‍යත්ත්වය ගැන විශ්වාසය තබා තිබුණේ මේ වීරබාහු හා රත්නාවලී යන දෙදෙනාගෙන් ලැබිය හැකි දරුවෙකු ගැන බව මහාවංසයෙන් පැහැදිලි වෙයි. ඒ දරුවා නම් අන්කිසිවකු නොව ( පළමුවන) පරාක්‍රමබාහු නමින් රජකමට පත් වූ ශ්‍රේෂ්ඨ නරපතියා වෙයි.
 
වෙනත් වීර රජවරුන්ගේ මෙන්ම පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ ද ජීවන කාලය වටා ගෙතුණු ප්‍රබන්ධ රාශියක් ද වංස කථාවලට ඇතුළත් වී තිබේ. ඔහුගේ උපත සම්බන්ධ තොරතුරු මහාවංසය මෙසේ විස්තර කර ඇත. සියලු රජකුල අතරින් චන්ද්‍රවංශය ශ්‍රේෂ්ඨය. ඒ වංශයෙහි උපන් අප, හැම ශක්තියකින්ම යුක්ත වූ හස්ති අශ්ව ආදී ශිල්පයන් ද ප්‍රගුණ වූවෝ වෙමු. එසේ වුව ද අපි තිදෙන ( මාණාභරණ සිරිවල්ලභ කිත්ති සිරිමෙඝ) තනි වික්‍රමබාහු රජුගෙන් පරාජයට පත් වී අවඥාවට ලක් වී සිටිමු. මේ අශුද්ධභාවයෙන් ගොඩ ඒමට දක්‍ෂ පිං ඇති පුතෙකු පහළ වන බවක් ද නොපෙනේ. අපගේ අභාග්‍යය විශාලය. කිලිටි රාජ්‍යයෙන් වැඩක් නැත. සියලු සැප අත්හැර සිල් රකිමි.
 
ඉහත සඳහන් කල්පනාව ඇති කර ගත් මාණාභරණ කුමරු ටික දිනකට පසු දේවාලයකට වී රාත්‍රි නිදා ගත්තේය. මේ දේවායතනය කුමක්දැයි මහාවංසයෙන් එළිදරව් නොවෙතත් කෝට්ටේ රාජධානි යුගයේ රචනා කරන ලද සැලළිහිනි සංදේශයෙන් එය පැහැදිලි වෙයි. ඒ අනුව මාණාභරණ තම රාජ්‍යයට අයත් කැලණියේ විභිෂණ දේවාලයෙහි රාත්‍රි නවාතැන් ගත්තේය. එහිදී සිහිනයක් දුටු ඔහු ඉන් ලද උපදෙස් අනුව නැවතත් සිය මාලිගයට ගොස් වාසය කළේය. ටික කාලයකට පසු ඔහු නැවතත් සිහිනයක් දුටුවේය. එනම් දරුවෙකු පිළිසිඳ ගැනීමේ පෙර නිමිත්තකි. මහත් අභිරුචියෙන් විස්තර කර ඇති මෙබදු කතන්දර වල ඓතිහාසික වැදගත් කමක් නැතැයි සිතුව ද උපදින වීරයාගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය මතුකර දැක්වීම පිණිස වූ එබදු විස්තර කථා වීරචරිත වටා ගොනු වීම නොවැළැක්විය හැක්කකි.
 
මේ ස්වප්නයන් දැකීමෙන් පසු මාණාභරණ කුමරුගේ භාර්යාව වූ රත්නාවලී දේවිය ගැබ් ගත්තාය. බොහෝ සතුටට පත් වූ කුමරු ගැබ් පෙරහැර දීමේ ආදී අභිචාර විධියෙන් ගැබ සංරක්ෂණය කරවූයේ නිසිකල් ගත වීමෙන් පසු දේවිය පිංවත් පුත්‍රයෙකු ප්‍රසූත කළාය. පුත්‍රයාට පරාක්‍රමබාහු යයි නම් තබන ලදී. මාණභරණ කුමාරයා පැරකුම්බා කුමරු ඉපදී නොබෝ දිනකින් ව්‍යාධියකින් මරණයට පත් විය. ඉන් පසු දක්ඛිණ දේශයට පැමිණි කිත්තිසිරිමේඝ කුමරු එහි අධිපති වී කුමරුගේ භාරකාරත්වයට පත්වූයේය. එසේ වුව ද රත්නාවලී දේවිය සිය පුත්‍රයා හා දූවරුන් දෙදෙනා ද සමග මහානාගකුල පුරයට ගොස් එවකට එහි අධිපතිව සිටියා වූද තමනට කැඳවීම් කර තිබුණා වූ ද සිරිවල්ලභ කුමරුගේ රැකවරණය යටතේ වාසය කළාය. පැරකුම්බා කුමරු පිළිබඳව සිළුමංගලය වැනි කටයුතු සිදුවූයේ මෙහිදීය.
 
මේ සිදුවීම් සිදුවෙද්දී වික්‍රමබාහු රජු මරණයට පත් වූයෙන් ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ ගජබාහු කුමරු රජකමට පත් වූයේය. කිත්තිසිරිමේඝ හා සිරිවල්ලභ යන කුමාරවරුන් ඊට විරුද්ධව ගජබාහු රජු සමග දිගින් දිගටම ගැටුම් ඇති කර ගත් බවත් අවසානයේ දී ඒවා තාවකාලිකව විසඳී ගිය බවත් මුල් අවස්ථාවක දී අපි පැහැදිලි කර ඇත්තෙමු. මේ අතර මනාහුලු පුරයෙහි විසූ පරාක්‍රමබාහු කුමාරයා ද පිටිසරක සිටීම නුසුදුසු යැයි සලකා සංඛත්ථලියට පැමිණියේ කිත්ති සිරිමේඝ කුමරු සමග ටික කලක් විසීය. අනාගත අපේක්‍ෂා මුදුන් පමුණුවා ගනු සඳහා පරමණ්ඩල තත්ත්වය පරීක්‍ෂා කරනු වස් හෙතෙම නිවසින් පිට විය.
 
ඔහු බදලත්ථලියට පැමිණෙන විට එහි සිටියේ සුළු පියාගේ හිතවත් සෙනෙවියෙකු වූ සංඛය. ඔහුගේ ප්‍රයෝගයක් වටහා ගත් පැරකුම්බා කුමරු ඔහු මරවා කැඳවා සිටි ගජබාහු රජුගේ සෙනෙවියෙකු වූ ගොකණී ද සිහිනෙන් බියව පැන ගිය පසු බදලත්ථලියෙන් නික්ම ගොස් ගජබාහු රජුගේ රාජ්‍යයට ඇතුළු විය. ගජබාහු රජු කුමරු සතුටින් පිළිගත්තේය. කුමරු විශ්වාසය තහවුරු කරගනු පිණිස සිය නැගණියක වූ භද්‍රවතී කුමරිය ගජබාහු රජුට පාවා දෙන ලදී. එහෙත් කුමරු තම දේශපාලන අභිමතාර්ථය වූ රජුගේ රහස් තොරතුරු සියල්ල සොයා දැනගත් පසු නැවතත් ගජබාහු රජුගේ රාජ්‍යයෙන් පිටත් විය. පැරකුම්බා කුමරුගේ හැසිරීම කිත්ති සිරිමේඝ කුමරුට මෙන්ම මවු දේවියට ද ගැටළුවක් විය.
 
රුහුණින් පැමිණි රත්නාවලී බිසොව බදලත්ථලියට ගොස් කිත්ති සිරිමේඝ කුමරු හමු වී විල්ගමට පැමිණ සිටි කුමාරයා සොයා එහි ගියාය. ඇය කුමාරයා කැටිව දලත්‍ථලියට ගොස් එහි සිටි දේව සෙනවියා ද කැඳවා කිත්ති සිරිමේඝ කුමරු වෙත පැමිණ කුමාරයා දැක්වූවාය. හෙතෙමේ ඇමතියන් රැස්කරවා කුමාරයාට අනුව පවතින ලෙසට උපදෙස් දී කුමාරයා ඔහුනට භාර කළේය. මෙයින් ටික දිනකට පසු කිත්ති සිරිමේඝ කුමාරයා මරණයට පත්විය.
 
මේ වන විට රුහුණේ සිටි සිරිවල්ලභ කුමරු මිය ගොස් තිබිණි. ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ මාණාභරණ කුමරු එහි අධිපතියා විය. මේ සිද්ධිය නිසා දක්ඛිණ දේශයේ හිමිකරුවා වූයේ පරාක්‍රමබාහු කුමාරයාය. මිය ගිය සිය සුළු පියාගේ අවසන් කටයුතු නිම කළ හෙතෙමේ ඉන් පසු මහාදිපාද පදවියේ උත්සවය පවත්වා ගජබාහු රජුට හා රුහුණේ මාණාභරණ කුමරුට ද ඒ බව දන්වා යැවීය. මෙයින් පසු ඔහුගේ අරමුණ වූයේ සිය රාජ්‍යය සංවර්ධනය කිරීමයි. අනාගතයෙහි ක්‍රියාත්මක කෙරෙන තමන්ගේ අරමුණ ඉටුකර ගැනීමේ ක්‍රියාවලියට ආර්ථික ශක්තිය තදින් ම අවශ්‍ය වන බව කුමරු දන සිටියේය. පැරකුම්බා කුමරු විසින් දක්ඛිණ දේශයෙහි ඇති කරන ලද ආර්ථික සංවර්ධනය මේ රටේ වර්තමානයේ වුව ද සිටින පාලකයන් විසින් බලවත් සේ සැලකිල්ලට ලක් කළ යුතු කාර්යයක් වෙයි. දක්ඛිණ දේශය වියළි කලාපයට මෙන්ම තෙත් කලාපයට ද අයත් වන භූමි භාගයෙන් හෙබියේ විය. දැදුරු ඔය නිම්නය අයත් වනුයේ වියළි කලාපයටය. මෙහි ඉහළින් ගලා ආ අතු ගංගා දෙකක් වූ සංඛවඩමාන (හක්වටුනා) ඔය හා කුම්භිලවාහන (කිඹුල්වානා) ඔය ජජ්ජර නදිය පෝෂණය කළේය. මේ ගංගා දෙක එක්වන දැනට දෙමෝදර නමින් හැඳින්වෙන තැනට මදක් පහළින් සූකර නිජ්ජර නම් තැන වේල්ලක් බඳවා මහ ඇළක් ඔස්සේ තිලගුල්ල (වර්තමාන තලගල්ල) වැවට ජලය ගෙන යන ලදී. වැවෙන් ඉතිරි යන ජල කඳ දැනට ද තලගල්ල ඇළ නමින් හැඳින්වෙන මාර්ගය දිගේ ගෙන ගොස් නැවතත් දැදුරු ඔයට මුදනු ලැබීය. ඒ ස්ථානය අද එබවලපිටිය නමින් හැඳින් වේ. දෝරාදත්තික නම් වූ බැම්ම බදනා ලද්දේ මේ ස්ථානයේය. එයින් ජලය ගලා යාමට කණින ලද ඇළ රිදී බැදි ඇළ නම් විය. එයින් ගෙන ගිය ජලය නිකවැරටිය අසල මාගල්ල වැවට ප්‍රවේශ කරවීය.
අතීතයේ සිටම දැදුරු ඔය යම් පමණකට කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනය සඳහා යොදාගෙන තිබුණි. එහි පහළ කොටසේ වූ කොට්ඨබද්ධ අමුණ එයින් එක් අවස්ථාවකි. දැදුරු ඔයේ ගැලුම් මග ඇතැම් කාලයකට වේගවත් වන බැවින් මේ බැම්ම බැදීමත් රැකීමත් ඉතාමත් අපහසු කාර්යයක් බවට පත් වී තිබුණේය. කුමාරයාගේ නිර්මාණ ශිල්පීන් පවා නිශ්චය නොකළ මේ කාර්ය්‍යය ගැන කුමරු දැඩි උනන්දුවක් දැක්වීය. වේල්ල ශක්තිමත් ලෙස බැදවීමට පෙර ඇළක් කපා රත්ත කුරවක නම් පෙදෙස දක්වා කෙත්වත් සංවර්ධනයට ජලය මුදා හැරවීය. ඉන්පසු බැම්ම ශක්තිමත් කර වීය. අද සෙන්ගල් ඔය නමින් හැඳින්වෙන එම ඇළ මගින් ගලාගිය ජලයෙන් කොට්ඨබද්ධ ප්‍රදේශය සංවර්ධනය කළේය. මේ වූ කලී වර්තමාන රතඹල ඔයත් දැදුරු ඔයත් අතර පිහිටි විශාල භූමි භාගය බව පෙනේ. දහස් ගණන් වෙල්යාය වලින් ලත් වී වලින් පිරුණු කෝෂඨාගාර හේතුවෙන් කොට්ඨබද්ධ වී යැයි මහාවංසය සඳහන් කරයි.
 
දැනට පඬුවස් නුවර වැව නමින් හැඳින්වෙන පැරණි පණඩවාපිය පුළුල් කරවා පරාක්‍රම සමුද්‍රය යැයි නම් කරවා ප්‍රදේශයේ සංවර්ධනයට මග පෑදීය. මෙයම බෑන සමුද්‍ර නම් වී යැයි මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන කියයි. මෙතෙක් කිසිවෙකු අවධානය යොමු නොකළ මඩ වගුරුබිම් වලින් ගහණ පංචයෝජන රට්ඨ හෙවත් පස් යොදුන් රට සංවර්ධනය සඳහා පැරකුම්බා කුමරු සැලකිලිමත් විය. වගුරුබිම්වල ගැඹුරු විල් හාරා ජලය ඒ මගින් හිස් කරවා ඒ බිම් කුඹුරු කරවූයේය. සිස් වූ හැම බිමකම තුරුලිය වවා අලංකාර කළේය. මේ අන්දමට සම්පූර්ණ දක්ඛිණදේශය එකම උයන් වතුවලින් ද පිරි ගිය ගොවිබිමක් බවට පත් කරන ලදී. මේ කාර්යයෙහි තවත් අභිප්‍රායක් නම් තම ප්‍රදේශය අන් ප්‍රදේශවලට වඩා සමෘද්ධිමත් බවට පත් කර ලීමයි.
 
කැලණි ගංමෝයේ සිට කලාඔය මෝය දක්වා තීරයේ අතීතයෙහි නාවික කටයුතු සිදු වූ බවට සාධක දක්නට ලැබේ. දක්ඛිණ දේශයට අයත් කැළණි වරායත් මහඔය මෝය වූ කම්මල්තොටත් දැදුරු ඔය මෝයත් පුරාතන යුගයේ වරායයන් ලෙස සලකා ඇත. කම්මල්තොට පැරකුම්බා රජගේ නැව් නවතා තිබූ වරාය බව පෙනේ. මේ ස්ථානය උපයෝගී කරගෙන ගෙන ගිය වාණිජ ව්‍යාපාර මගින් ද මෙහි ආර්ථික සංවර්ධනයක් ඇති විය. කැලණිය හා යාපහු ප්‍රදේශය එවකට ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ පොළවල් බවට පත් වී තිබූ බව පෙනී යයි.
පරාක්‍රමබාහු මහාදිපාදයාගේ අගනුවර වූයේ වර්තමාන පඬුවස් නුවරය. පරාක්‍රම පුරය නමින් එය ප්‍රකට විය. හෙට්ටිපොළ අසල වූ මේ පැරණි නගරයේ බොහෝ නටබුන් දැනුදු දක්නට පුළුවන.
 
වීර සිතුවිලි වලින් පිරීගිය මහාදිපාදයාගේ අවධානය මීළඟට යොමු වූයේ මේ දිවයින එක්සත් කිරීම ගැනය. මේ වන විට පොළොන්නරුවෙහි පාලකයා ගජබාහු රජු වූ අතර රෝහණ දේශය මාණාභරණ හා සිරිවල්ලභ යන කුමාරවරුන්ගේ පාලනය යටතේ පැවතිණි. මෙසේ ස්වාධීන කුමාරවරුන් තිදෙනෙකු යටතේ පවතින මේ කුඩා රටේ බහු නායකත්වය විනාශය කැයි සලකා රට එක්සේසත් කළ යුතුයැයි හෙතෙම තීරණය කළේය. මෙහි දී පැරකුම්බා කුමරු විසින් සංවිධානය කරන ලද සැලසුම් අතිශය වැදගත් වෙයි. ඔහු පළමුව කරන ලද්දේ මාණ්ඩලිකයන් හා සාමන්තයන් කැඳවා සේනා හා යුද උපකරණ රැස් කරන ලෙස උපදෙස් දීමය. මේ කාලයේ රක්තකුරවකරට්ඨය භාරව සිටියේ මලය රාජ නම් සෙනෙවියෙකි. ඔහුගේ භාරයේ දෙමළ සේනාවක් විය. මේ ප්‍රදේශය වනාහි මුලින් දක්වන ලද කොට්ටබද්ධ අමුණෙන් පෝෂණය ලද සෘශ්‍රික ප්‍රදේශය විය. එය ආරක්‍ෂා කර ගැනීම යුද්ධයක දී බෙහෙවින් වැදගත් විය. සෙනග සමග ආයුධ සපයා එහි රැකවරණය මලය රාජට භාර කළේය.
 
මේ යුගයේ දක්ඛිණ දේශයෙහි සාමන්ත පාලන ඇමතියන් නව දෙනෙක් විසූහ. තම්බරට්ඨ, ගිරිබාරට්ඨ, මොරවාපි, මහිපාලරට්ඨ, x පිලවිට්ඨික, බුද්ධගාම, අම්බවන, බෝධිගාම හා කණ්ටකපේටක යනු ඔවුන් රැඳී සිටි ප්‍රදේශ විය. මොවුන්ට උපදෙස් දුන් කුමරු අවශ්‍ය සෙබළුන් හා ආයුධ ආදී අවශ්‍ය උපකරණ ද සැපයීය, මේ අතර මහා බලවත් සෙට්ඨිනායකවරු පස්දෙනෙක් මෝරිය රට විසූහ. ඔවුහු ලම්බකර්ණ වංශික වූ අතර ධනවත්තු ද වූහ. ලංකා මහාලාන සිඛානායක, ජයමහාලාන, සෙට්ඨිනායක හා මහින්ද නමින් හැඳින් වුණු මේ බලවතුන් කැඳවා යුද්ධෝපකරණ හා භටයන් රැස් කරන ලෙස උපදෙස් දුන්නේය. මේ අය එවක සිටි වෙළෙඳ ධනවතුන් ද විය හැකිය. යුද්ධ භටයන් දෙදහස බැගින් වූ හමුදා ඛණ්ඩ දොළොසක් ඇති කර තමා වෙතම රඳවා ගත්තේය. භටයන් දහස බැගින් වූ සේනාංක අසූහතරක් සංවිධානය කර සෙනෙවියන් පත් කරවා අසූ හතර දහසක වෙනම බළ ඇණියක් ඇති කළේය. ශක්තිමත් ආරෝහ පරිණාහ සම්පත් ඇති තරුණයන්ගෙන් යුත් මුද්ගර හමුදාවක් ඇති කළේය. කේරළ ආදී විදේශීය භටයන්ගෙන් යුත් බල මුළුවක් වෙනම සංවිධානය කරවීය. චන්ද්‍රා ලෝක ධනුර්ධරයන් හා වැද්දන් පුහුණු කරවා එක් කළ අතර ඔවුනට අවශ්‍ය සන්නාහාදිය ද දුන්නේය. යුද්ධ අභ්‍යාස මධ්‍යස්ථානයක් රජ ගෙදරම පිහිටු විය. අන්තරංගධුර නමින් විශේෂ තනතුරක් ඇති කර රටේ සාර තැන්වල අධිකාරිය ඒ නිලධාරියාට පැවරීය. මුදල් ඇමති හා යුද්ධ ඇමති තනතුරු ද ඇති කළේය. මේ අන්දමට කුදු මහත් හැම අංශයක්ම සංවිධානය කළ පැරකුම්බා කුමරු රට එක්සත් කිරීමේ කාර්යයට අවතීර්ණ විය. මුලින් සඳහන් කර ඇති පරිදි ගජබාහු රජු සමග සිදු වූ සටන් හා අල්ලා ගත් පොළොන්නරුව ආපසු රජුටම පැවරීමත්, ගිවිසුමකින් මතු රාජ්‍යය හිමි විය යුතු ආකාරය ගැන ශිලා ලේඛනයක් මගින් සටහන් කර තැබීමත්, ගැන අපි විස්තර දුටුවෙමු. මේ ඓතිහාසික ගිවිසුම අනුව ගජබාහු රජුගේ අභාවයෙන් පසු රජරටේ රජකම පරාක්‍රමබාහු කුමාරයාට හිමි විය. එහෙත් රජු මිය ගිය පසු දේහය කොට්ඨසාරයට ගෙන ගිය ඇමතියෝ රුහුණේ සිටි මාණාභරණ කුමාරයාට වහා එන ලෙස පණිවිඩ යැවූහ. ඔහු ද සේනාවක් ගෙන කොට්ඨසාරයට පැමිණියේය. පැරකුම්බා කුමරු ද රජු මිය ගිය බව අසා පොළොන්නරුවට ගිය පසු මේ සියල්ල දැනගත්තේය. මාණාභරණ කුමරුට මහවැලි ගඟින් මෙතෙර විය නොහැකි සේ රැකවල් ලැබූ කුමරු ඇමතියන් විසින් පොළොන්නරුවේදී මහ රජු හැටියට අභිෂේක කරන ලද්දේය. එතුමාගේ නම පරාක්‍රමබාහු විය. ඒ නමින් පෙනී සිටි පළමුවැන්නා මේ රජ බැවින් පළමුවන පරාක්‍රමබාහු මහලු පරාක්‍රමබාහු නම් වලින් මේ රජු හැඳින් වෙයි. සමහර අභිලේඛනවල සකල සිංහල චක්‍රවර්ති යනුවෙන් හැඳින් වී ඇත්තේ මේ රජුය. නයිනාතිව් ලිපිය මේ අතරින් විශේෂ තැනක් ගනී.
 
පැරකුම්බා රජුට රාජ්‍ය පාලනය කරගෙන යථා විසින් යාමට ඉඩ නොලැබුණේය. ඔහුගේ සතුරෝ තැන තැන සිට කලබල ඇති කළහ. රජරට රාජ්‍යය තමාට නිසැක වශයෙන් උරුම වෙතැයි කල්පනා කළ මාණාභරණ සේනාව ගෙන රුහුණේ සිට පැමිණී නමුත් අභිෂේක ලත් පැරකුම්බා රජු ඔහුගේ ගමන වැළැක්වීමට කටයුතු යෙදීය. මේ යුගයේ මහවැලි ගඟ ඔස්සේ රජරටට ඇතුළු විය හැකි ප්‍රධාන තොටුපොළවල් විසිහයක් පමණ විය. රජු මේ සියලු තොටුපොළවල රැකවරණ ලැබීය. සේනාව සමග මාණාභරණ කුමරු මහාවංසය දක්වන හැටියට මුලින්ම පැමිණීයේ සරෝගාමනිත්ථ හෙවත් විල්ගම් තොටටය. එහි සිටි රක්ඛ හා කේශධාතු නායක සෙනෙවියන් ඔහුට මෙගොඩ වීමට ඉඩ නොදී පලවා හැරියහ. මේ අන්දමට ගොකණ්ණයේ සිට දිපාල තිත්‍ථය දක්වා වූ හැම තොටකින් ම මෙගොඩ වීමට පැමිණිය ද කිසි තැනකින් ඇතුළු වීමට ඉඩක් නොලද්දේය. මානාභරණ කුමාරයා හැම සටනකදීම පරාජයට පත් වුයේය.
 
ඉහත සඳහන් පරිදි සටන් සිදුවෙද්දී අනුරාධපුරයෙහි සිටි නාරායන නම් දණ්ඩනායකයෙක් ද එහි බලය අල්ලා ගැනීම පිණිස කැරලි ඇති කළේය. පැරකුම්බා රජු එහි අවධානය යොමු කරද්දී මාණාභරණ කුමාරයා රහස් ඔත්තුකරුවකුගේ උපදෙස් මත අප්‍රකට තොටුපොළකින් මහවැලි ගඟින් මෙගොඩ වූයේය. රජු මයුර පාසාණ නම් තැන දුර්ගයක් පිහිටුවා ඔහුට මුහුණ දීම පිණිස රක්ඛාධිකාරි නම් සෙනෙවියා එහි යවන ලදී.
 
මහා පරාක්‍රමබාහු කුමරු සිහසුනට පත්වීමෙන් පසු විරුද්ධව නැගී සිටියේ රුහුණේ විසූ මානාභරණ කුමාරයායි. ඔහු ගජබා රජුගේ මරණයෙන් පසු කොට්ඨසාරයට පැමිණි බවත් මහවැලි ගඟෙහි ප්‍රසිද්ධ තොටුපලවලින් මෙගොඩ විය නොහැකි වී අප්‍රකට තොටකින් රජ රටට පිවිසි බවත් මුලින් අප සඳහන් කර ඇත. මේ සඳහා ඔහුට මග පෙන්වා ඇත්තේ රජරට වාසී ඔහුගේ හිතවතෙකි. මේ වටිනා අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගත් හෙතෙමේ තම සේනාවද එහි ඇතුළු කර ගත්තේය.
 
පැරකුම්බා රජුට මේ බව සැලවිය. මානාභරණ කුමරු මුල්බැස ගැනීමට පළමුව වහා එතැනින් පලවා හැරිය යුතු යැයි සැලකූ රජු රක්ඛ අධිකාරි සෙනෙවියා මයුරපාසාන නම් තැනට යැවීය. රක්ඛ සෙනෙවි එහි යන කල එහි අධිපතියා වූ දේව සෙනවියා විසින් කරන ලද සේවය නිසා ඔහුට රජුගෙන් ලැබී තිබූ ගෙය දැක ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පෙළුණේ තම කාර්යය අමතක කර අලස කමින් කාලය ගත කළේය. මේ අතර එහි සිටි මානාභරණ කුමරුගේ චර පුරුෂයෙක් බලකොටුව ගොඩනැගීමට පෙර පහර දිය යුතු යයි කුමරුට දන්වා සිටියේය. මානාභරණ කුමාරයා විසින් දේව සේනාපතියාට පහර දීම පිණිස මහින්ද කුමාරයා යවන ලද අතර අලසව සිටි රක්ඛ අධිකාරිට පහර දෙනු සඳහා තෙමේ ම පිටත් විය. 
 
ඉහත සඳහන් සටනේ දී සතුරු හමුදාව ජය ලැබුවාය. රක්ඛ මරණයට පත්විය. දේව ජීවිතය බේරා ගත් නමුත් මහින්ද කුමරුට මුහුණ දිය නොහැකිව පසු බැස්සේය. හැම ජයග්‍රහණයකින්ම උපරිම ප්‍රයෝජන ගන්නා මානාභරණ කුමාරයාගේ සේනාවට මුහුණ දෙමින් මහවැලි ගඟ දිගට සිටි පරාක්‍රමබාහු රජුගේ සේනාවලට පසු බැසීමට, සිදු විය. පැරකුම්බා රජුගේ සේනාව බදරවල්ලියෙහිදී කළ සටන, සේනාවට පසු බැසීම සඳහා කාලය ගනු පිණිස කරන ලද්දක් විය. එහෙත් එයද නිෂ්ඵල වූ බව පෙනේ. රුහුණේ උතුරු පැත්තේ මහවැලි ගඟේ දකුණු ඉවුර දිගට සේනාඛණ්ඩ රැක සිටි බැවින් රජරට අප්‍රකට කොටසකින් ඇතුළු වූ මානාභරණ කුමාරයාගේ බලය, අන් අතකින් බිඳ දැමීමට පරාක්‍රමබාහු රජු කල්පනා කළේය. මේ අනුව රෝහණයේ පිටුපසින්, එනම් නිරිත දෙසින් පහර දිය යුතු බවට සැලකිලිමත් විය. මේ කාලයේ මහා නිය්‍යාමගාමයෙහි හා පංචයෝජන රට්ඨයෙහි පරාක්‍රමබාහු රජුගේ සේනා ඛණ්ඩ දෙකක් වූහ. එහි නායකත්වය දරන ලද්දේ දේවල හා ලෝක යන සෙනෙවියන් විසිනි. ඔවුන්ගේ සහායකයන් වශයෙන් කර්මාන්ත නායක හා සන්නාහ නායක යනුවෙන් දෙදෙනෙක් වූහ. මේ අනුව නිරිත දිගින් රෝහණයට පහර දෙන ලෙස මෙහි සේනා භාරව සිටි සෙනෙවියන් දෙදෙනාට පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් නියම කරන ලදී.
 
මේ අන්දමින් නියමලත් ඔවුහු එතැනින් පිටත්ව නවයෝජන රට්ඨයට (නවදුන් කෝරළය) ගොස් එම පෙදෙස අල්ලා ගත්හ. ඉන්පසු ඉදිරියට ඇදුණු සේනාව කාලගිරිභණ්ඩය ට පිවිස ඒ කඳුකර පෙදෙස යටත් කර ගන්නා ලදී. මේ වනාහි කුකුළු, අටකලං, කොළොන්න හා මොරවක් කෝරළ වලට අයත් කඳුරට විය. අනතුරුව නිල්වලා ගංඟා නිම්නය දිගේ පහළට පැමිණ මාතර දිසාවට පිවිස අකුරැස්ස අසල වූ දීඝාලික මහා ඛෙත්තයෙහිදී මහත් සටනක් කර ඒ ප්‍රදේශයද තම වසඟයට ගත්තාය. තව දුරටත් ඉදිරියට ගොස් නිල්වලා ගංඟාවද තරණය කළාය.
මේ අන්දමට රෝහණයේ දකුණු පෙදෙසට වැදෙන පහර තම ශක්තිය බෙහෙවින් බිඳ වැටීමට හේතු වන බව අවබෝධ කරගත් මානාභරණ කුමරුට රජරට සටන් කිරීම තාවකාලිකව නවතා, මහවැලි ගංතොටු රැකවල් කරන ලද සේනාවෙන් කොටසක් රෝහණයේ දකුණු කොටස රැක ගැනීම සඳහා යැවීමට සිදුවිය. මෙසේම මේ අතර මුලින්ද සඳහන් කර ඇති පරිදි අනුරාධපුරයෙහි පාලනය භාරව සිට මියගිය ගජබාහු රජුගේ සෙනෙවියෙකු වූ - නාරායන දණ්ඩනායකයා ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කළ බැවින් ඔහුට විරුද්ධව සටන් කිරීමටද පරාක්‍රමබාහු රජුට සිදු විය. නිල්වලා නදියෙන් එතෙර වූ පරාක්‍රමබාහු රජුගේ සේනාවට ඉන් පසු කුමක් සිදුවීදැයි මහාවංසයෙහි සඳහන් වී නැත. නමුත් එහි බලය තහවුරු කරගෙන සිටින්නට ඇති බව සිතිය හැකිය. එහෙත් එය තාවකාලික වූ බව පෙනේ. නැවතත් රජරටෙහි දී ඇති වූ සටන් ගැන වාර්තා වී තිබේ.
 
රජුගේ සේනාව වල්ලිතිත්‍ථයෙහිදී ද සිදු වූ දෙවන සටනින් පරාජයට පත් වූවාය. මේ අවස්ථාවෙහිදී හිතවත් ඇමතියන් විසින් රජුට යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. පොළොන්නරුවට ගොස් නැවතත් සේනාව සංවිධානය කරගෙන පැමිණ සටන් කළ යුතුය යනු එම යෝජනාව විය. මෙයින් පෙනී යන්නේ රජුගේ සේනාව බලවත් පරාජයකට පත්ව සිටි බවකි. එහෙත් රජු එයට කැමති නොවීය. උපක්‍රමශීලී වූ පරාක්‍රමබාහු රජුගේ සේනාව රජුද රැකගෙන පොළොන්නරුවට පැමිණියාය. ඇමතිවරුන් විසින් රජුට රාත්‍රියේදී නින්ද ගිය පසු ඔසවා ගෙන යන ලද බව මහාවංසය කියයි. මේ අතර බිල්ල නම් තොටෙහි දී දේව සේනාපති හා කීර්ති අධිකාරි යන දෙදෙනා සමග මානාභරණ කුමරුගේ නාථ අධිකාරි, මහින් ද කුමරු, සුඛ සේනාපති හා ලංකාධිකාරි යන සෙන්පතියෝ ගැටුණහ. මෙහිදී ජයගත් පරාක්‍රමබාහු රජුගේ සෙනෙවියෝ දෙදෙන පලා යන සතුරු සෙනෙවියන් ලුහුබැඳ ගියාහු බලවත් සතුරු හමුදාවකට මැදි වූහ.
ඔවුන් සිර වී සිටියේ සුරුල්ල නම් ගමෙහිය. ඔවුන් බේරා ගැනීමට රජු පිටත් විය. නන්දමුල ගමේදී ඇති වූ සුළු සටනකින් පසු කරවාළගිරිය හරහා ජම්බුකෝලයට ද නවගාම පුරයට ද ගියේය. ඉදිරියට නොපැමිණෙන ලෙස ඇමැතියන් කී බැවින් රජු වික්කම නම් පුරයට ගියේය. මේ වූ කලී සීගිරියෙන් සැතපුම් අටක් පමණ නිරිත දිගින් වූ නුවරගල් කන්ද විය හැකිය. මේ ස්ථාන සමහරක් තවමත් නිසැක ලෙස හඳුනාගෙන නැත. ඉහත සඳහන් සිදුවීම් වන අතරතුර මානාභරණ කුමරු පොළොන්නරුවට පැමිණ ගිරිතටාක (ගිරිතලේ) යට පැමිණි බව රජුට දැනගැනීමට ලැබිණි. මෙහිදී ද ඇමතියන් රජුට යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කළහ. පැරකුම් පුරයට හෝ කැලණි ගමට ගොස් සේනාව සංවිධානය කරගෙන නැවත සටන් කළ යුතුය යනු ඉන් පැහැදිලි කෙරිණි. එහෙත් රජු එයටද අකමැති වූයේය. මේ අවස්ථා දෙකින්ම පැහැදිලි වන්නේ රජුගේ එඩිතර භාවය වුවද සටන් වලින් සිදු වූ හානියද අර්ථවත් කෙරෙයි. මෙහිදී තම යුද්ධ සංවිධානය නැවතත් සැලසුම් කළයුතු බවට රජු කල්පනා කළේය. මේ අනුව රක්ඛ අධිකාරි හා ආදිපුෂ්පකි නම් දෙදෙනා වඩාත් වැදගත් යැයි සලකා ඔවුන් මංගලබේ නම් පෙදෙසට යැවීය. රක්ඛ මහා ලේඛක, මන්දිජීවිත පුෂ්පකී, සංඛධාතු හා කිත්ති යන සිව්දෙනා කලාවැව ප්‍රදේශය අල්ලා ගනු පිණිස පිලවිට්ඨි නම් තැනට යවන ලද්දේය. මාරගිරි හා නිග්‍රෝධ සෙනෙවියන් උදධවාපිය රැකවරණයට මෙහෙය වූයේය. රැකවරණ වලල්ලක් සේ මේ අන්දමින් යොදා තිබියදී මානාභරණ කුමරු සිය සෙනෙවියෙකු වූ මහින්ද මහාලේඛ ජනපද නම් තැනට යුද පිණිස යැවීය. මේ වන විට පැරකුම්බා රජු නාලන්දා කඳවුරෙහි නැවතී සිටියේය. මහින්ද මහාලේඛ සටනින් පැරදුණ බව රජුට දැනගැනීමට ලැබිණි. රක්ඛ, මහාලේඛ, ආදී පුෂ්ප කී යන සෙනෙවියෝ මානාභරණ කුමරුගේ සෙනෙවියා වූ බුද්ධනායක, මහා මාලදේව යන සෙනෙවියන් පලවා හැර කලාවැව ප්‍රදේශය අල්ලා ගත්හ. මාරගිරි නන්නරු නම් ගම බලකොටුවක් සාදා ඒ ප්‍රදේශයේ රැකවරණය සැලසීය. ගිරිතලේ විසූ මානාභරණ කුමරු අනුරාධපුරය හා දක්ඛිණ දේශය අල්ලා ගැනීම පිණිස මහින්ද කුමාරයා යැවීය. ඔහු මොණර වැව හරහා එහි එන බව ඇසූ කලා වැවේ සිටි සෙනෙවියෝ රජුගේ උපදෙස් වරදවාගෙන ඉදිරියට ගියාහු මහත් හානියකට පත් වූහ. මෙයින් උද්දාම වූ සතුරු සේනාව කලා වැව ගනු පිණිස සටන් කළ නමුදු මහින්ද කුමරු පරාජයට පත් විය.
 
රජරට කෙරෙන සටන් වල අවසානයක් දැකිය යුතුයයි පරාක්‍රමබාහු රජු කල්පනා කළේය. ඔහු මහා සෙනෙවියන් කීපදෙනෙකු යොදවා පොළොන්නරුවට හිරිහැර කරවීය. මේ වන විට පැරකුම්බා රජුට පොළොන්නරුව අහිමි වී තිබිණ. දඩයක්කාරයන්, උමං බිඳින්නන් හොරුන් ආදීන්ගෙන් සැදුම් ලත් කණ්ඩායම් ලවා දිවා රාත්‍රි පොළොන්නරුවට පහර දුන්නේය. මේ නිසා ගමන් බිමන් අපහසු විය. නගරයේ හා අවට සියළු කටයුතු ඇනහිටියේය. එහි නිවැසියන්ට නුවරින් පිටවිය නොහැකි විය. මානාභරණ කුමාරයාගේ ජීවිතයද අනතුරුදායක තත්ත්වයකට පත්විය. මුළු නගරයම නැති කරගත්තේය. මේ හේතුවෙන් මානාභරණ කුමරු විසින් ගතයුතු එකම පියවර වූයේ නුවරින් නික්ම පැරකුම්බා රජුගේ සේනාවට මුහුණ දීමයි. එය ඔහුගේ
තීරණාත්මක සටනක එක් අවස්ථාවක් විය.
 
මේ අන්දමින් බලවත් සේ පීඩාවට පත් මානාභරණ කුමරු පරාජය පිළිගැනීමට අකමැති වූයේ දැඩි සිත් ඇතිව සේනාවක් ගෙන පල්ලවවාලක ගමට ගියේය. එහෙත් පරාක්‍රමබාහු රජු සටනට නොඑළැඹ වෙනත් විධියේ උපක්‍රමයක් යෙදීය. මානාභරණ කුමරුගේ සේනාව තුන් පැත්තකට බෙදී යනු පිණිසත්, ඔවුන් අඩපණ කරනු පිණිසත් සේනාව කොල්ලකෑම සඳහා තම හමුදා ඛණ්ඩ තුනක් තුන් පැත්තකින් යවන ලදී. මෙය කූට යුද්ධයක් බව මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන කියයි. එහිදී දරුණු සටන් කොල්ලයක් සිදු විය. මේ නිසා මාසයක් පමණ එහි සිරවී සිටි මානාභරණ කුමරු රහස් මගකින් කොන්දුරුගාම නම් තැනට පසු මේ අතර මිහිරණ බිබිල නම් තැන අරුම පුදුම දුර්‍ගයක් කරවා අවසාන සටන මෙහෙය වීමට පැරකුම්බා රජුගේ සෙනෙවියෝ කටයුතු කළහ. මෙය නිර්මාණය කරන ලද්දේ රක්ඛ අධිකාරිගේ මගපෙන්වීම අනුවය. මේ ගැන මහාවංසයෙහි කදිම විස්තරයක් එයි. හෙතෙමේ අතුන් විසිනිදු සෙලවිය නොහැකි හින්දිපාලාග්‍ර (ආයුධ වර්ගයක්) සමාණ වූ කණු එකිනෙක සම්බන්ධ කොට බිම කැණ සිටුවා ඉන් බැහැර ප්‍රමාණයෙන් ඊට තිස් අධික වූ යෂ්ටි වේෂ්ටනයෙන් වෙලන ලද්දා වූ මහ කණු සිදුරු රහිත කොට සිටුවා, යළිත් ඒ කණු (දෙවැට) මැද හාත්පස විසි රියන් පුළුල් වූ ශත පුරුෂ ප්‍රමාණ ඇළ කණවා, එහි තියුණු උල් හා කටු අතුට, ඉන් බැහැර පෙදෙස ශුල පාදයක් සිටුවා ඒ හා බද්ධ සිදුරු රහිත වූ කටුවැට කොට, ඒ මැදද පෙර පරිද්දෙන් අගල කරවා එහිද තියුණු උල් පාහා කටු අතුරුවා, වැටෙන් පිටත ජලාන්ත කොට අගල කණවා, එහි ද තියුණු උල් හා කටු අතුට, ඇළෙන් පිටත ශරපාත දෙකක් තුනක් පමණ කැණ එකහෙලා මහා වනය හිඳුවා, ඉන්පිට චෞර මාර්ගයන්හි මහා ආවාටයක් කැණ එහි අතුරු නැතිසේ තියුණු කටු අතුට, ඒ ආවාටයන් හාත්පස වැලි හා පුරාණ පණියෙන් වස්සා, බලන්නවුන්ට යායුතු වූ මාර්ගය සමාන කරවා ඒ මග පැමිණි පසමිතුරු සෙන් නිරවශේෂ කොට නස්වනු පිණිස හාත්පස චෞර මං කරවා ඒ මැද මාර්ගයන්හි තීක්‍ෂණවේදී වූ ධනුධීරයන් යොදවා, දුර්ගය මැද සිව්මහල් පහයක් කරවා, ඒ මතුයෙහි ඒ ඒ තන්හි ධනුධරයන් යොදවා ඉක්බිති පසමිතුරු සෙන් අසල පත්කරනු පිණිස දුනු හා ක්‍ෂණවේදී වූ ධනුර්ධයන් දෙතුන් දහසක් යවා, සම්ප්‍රාප්ත වූ නොවැළකිය හැකි කුරිරු පසමිතුරු සෙන් සබඳ වස්නා වූ ශර වර්ෂායෙන් බුන් ආකාරයෙන් මිත්‍යා ප්‍රයෝග දක්වා, නැවතියන් පසු පස්සේ ලුහුබැඳ යම් තැනක සතුරුසෙන් ළඟට පැමිණියද (එතැන්හි) යුද ක්‍රීඩාවෙහි දක්ෂ වීර වූ දහස් ගණන් සමර්ථ යෝධයන් සන්නද්ධව වෙන් වෙන් වශයෙන් ඇතුන්සේ, පසමිතුරු සෙන් ඉදිරියට ධාවනය කළාහු යමරජහු සේනාව දෘෂ්‍යමාන වූසේ යුද්ධය පැවැත් වූහ. එකල හාත්පස ශර වර්ෂාද වස්නට පටන් ගත, පහ මතුයෙහි සිටි ඔවුහු බිම සිටියවුන් විදිහට උපක්‍රම කළහ. යන්ත්‍රමුක්ත වූ ඔබ මොබ පැතිර යන්නා වූ ප්‍රාමාණාතික්‍රාන්ත පාෂානයන්ගේ විජෘම්භණයද පැවැත්තේය. කඩ කඩ කොට කපා (ගින්නෙන්) උද්දීප්ත කොට (අහසින්) හරණ ලද උණදඬුකඩ සබඳ වූ අතිශයින් නොයිවසිය හැකි දාහයද පැවැත්තේය. යදමින් බඳනා ලද උද්දීප්ත වූ බොහෝ වූ යහුලින්ද අනිමිත ක්‍රෑර වූ ක්‍රියාවන් සතියක් පැවැත්වූහ." මානාභරණ කුමාරයා බලවත් සේ පරාජයට පත්වී පසුබැස ගොස් රජතකේදාර (රිදී කුඹුර) නම් තැන කඳවුරු බැඳ ගත්තේය. මෙහි සමසක සටනක් පැවතියේය. තමාගේ ආරක්ෂාවට බලකොටුවක් කරවීමට සූදානම් වූ මානාභරණ කුමරුට එය කළ නොහැකි විය. සතුරා මෙයින් බලවත් වේ යයි සැලකූ පරාක්‍රමබාහු රජු තීරණාත්මක යුද්ධයකට අවතීර්ණ විය. මෙහිදී තමා අල්ලා ගනිතැයි කල්පනා කළ මානාභරණ කුමරු බලවත් සේ පරාජයට පත් වී රාත්‍රි කාලයේ යන මං නොදැන දුකසේ කඳවුරෙන් පලාගොස් මාවැලි ගඟින් එගොඩව රුහුණට පැමිණියේය. කුමරු පසු පස සේනාව ලුහුබැඳ ගිය නමුදු මහවැලි ගඟින් එතෙර නොයන ලෙස රජු අණකරන ලද බැවින් ගංතෙර දක්වා ගොස් ඔවුහු නැවතුනහ. සටනේ දී සිරිවල්ලභ කුමරු ඇතුළු අමාත්‍යවරුන් ජීවග්‍රාහයෙන් ගන්නා ලදුව පොළොන්නරුවට ගෙන යන ලදී. රෝහණයට පලාගිය මානාභරණ කුමරු පැරකුම්බා රජුට බියෙන්ම හටගත්
රෝගයකින් මරණයට පත්වූ බව මහාවංසය කියයි. ඔහු මියයාමට පෙර දී කිත්ති සිරිමේඝ කුමාරයා ඇතුළු මහා ඇමතියන් ආදීන් කැඳවා පරාක්‍රමබාහු රජුට අවනත වී සිටින ලෙස අවවාද කළ බව මහාවංසය දක්වයි. මෙයින් පසු ඔහුගේ පුත්‍රයෙකු වූ කිත්තිසිරිමේඝ කුමරුද රජු වෙත ගෙන්වා ගන්නා ලදී.
 
ගජබා රජුගේ මරණයෙන් පසු පොළොන්නරුවේදී ප්‍රථම අභිෂේකය කළ පරාක්‍රමබාහු රජුට ඊළඟට සිදුවූයේ මුළුමනින්ම මානාභරණ කුමරු සමග සටන් වැදීමටය. මෙය දක්ඛිණ දේශය, රජරට, මලය ඇතුළු ප්‍රදේශවල වර්‍ෂයක් මුළුල්ලේ සිදුවිය. පැරකුම්බා රජුට මෙන්ම මානාභරණ කුමරුට ද හිතවත් බොහෝ ජනකොටස් රජරට සිටි බව මේ විස්තර වලින් පෙනී යයි. මේ සටන් නිසා රජරට මෙන්ම රුහුණෙන් පැමිණි ජනතාවද මහත් පීඩාවට පත් වූවාට සැක නැත. ජීවිත හානිය ද බලවත් සේ සිදුවන්නට ඇත. මානාභරණ කුමරු පලායාමෙන් පසු රජරටේ සටන් නිමාවකට පත්වූයෙන් පරාක්‍රමබාහු රජුගේ දෙවන අභිෂේකය පොළොන්නරුවෙහිදී උත්කර්ෂවත් අන්දමින් සිදු කරන ලද්දේය. මෙය මුළු මහත් දිවයිනේම රජු හැටියට කරන ලද ප්‍රකාශයක් විය හැකිය.
 
මුලින්ද අවස්ථාවක දක්වන ලද පරිදි මානාභරණ රජුගේ සෙල්ලිපියක් රුහුණේ කටගමුව වනයේ තිබී හමුවිය. මෙහි ඔහු මානාභරණ දේවයන් වහන්සේ යනුවෙන් දැක්වෙයි. ලිපිය පිහිටුවා ඇත්තේ ජයබාහු දේවයන් වහන්සේගේ පන්තිස් වැන්නේය. ඒ පළමුවන ජයබාහු රජුය. ඔහු රජකමට පත්වී වර්ෂ දාහතරක් හෝ පහළොවක් ගත වූ තැන මෙය පිහිටුවන්නට ඇතැයි මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා කියයි. විජයබාහු රජුට පසුව රජ කළ අය අභිෂේක ලැබූ රජුන් නොවූ නිසා රාජ්‍ය වර්ෂ අභිෂික්ත රජු අනුව මෙහි යොදා ඇතැයිද එතුමා කියයි. පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජු තමා ලංකාව ගජබාහු හා මානාභරණ දෙදෙනා සමග සටන් කර එක්සේසත් කළ බව දෙවනගල පර්වත ලිපියේ කොටා දෙසාළිසක් ගිය තැන බව ද ලිපියෙන් කියවේ. එය සිදුවූයේ පළමුවන විජයබාහු රජුගෙන් පසු වර්ෂ මේ යුගයේ රාජ්‍ය උරුමය තහවුරු කරගැනීම සඳහා රජවරුන් තමා සූර්ය වංශයෙන්, ඔක්කාක වංශයෙන්, පැවතෙන බව කියා සිටි බව පෙනේ. පරාක්‍රමබාහු රජුද එසේ ප්‍රකාශ කර ඇත. එහෙත් ඔහුට ඒ තත්ත්වය ලැබෙන්නේ මාතෘ පාර්ශ්වයෙන් රජකම උරුම වුවහොත් පමණි. මන්ද ඔහුගේ පීතෘ පාර්ශ්වයෙන් මුතුන් මිත්තන් අයත් වූයේ චන්ද්‍රවංශික පාණ්ඩ්‍ය රජ පරපුරටය. මේ වංශ පටලැවිල්ල පරාක්‍රමබාහු රජුගේ රාජ්‍යත්වයට බලපාන්නට ඇති බව පෙනේ. රජරට සිදුවූ යුද්ධය දෙස බලන කල ගජබාහු රජුට මානාභරණ කුමාරයාට එහි ජනතාවගේ මහත් පිළිගැනීමක් තිබුණු බව පැහැදිලිය. මෙයින් එක් අතකට අර්ථවත් කරන්නේ පරාක්‍රමබාහු රජු ප්‍රතික්‍ෂේප කරන ජනතාවක් එහි සිටි බවය. මෙයට හේතුව එක එල්ලේම පැහැදිලි නැත. මේ වන විට දළදා පාදා යන පූජනීය වස්තූන් තිබුණේ රෝහණ දේශයේ කුමාරයින් භාරයේ බවද අප අමතක නොකළ යුත්තකි. මානාභරණ කුමාරයා සමඟ කරන ලද සටනින් ජයගත් පසු පරාක්‍රමබාහු රජතුමා දෙවන වරට පොළොන්නරුවේ දී අභිෂේක ලැබූ බව ඉහතින් දුටිමු. මේ සඳහා ඇමතිවරු රජුගෙන් බලවත් සේ ඉල්ලා සිටියහයි මහාවංසයෙහි දැක්වේ. තමාගේ පියා වූ මානාභරණ හෙවත් වීරබාහු කුමාරයාගේ අභාවයෙන් පසුව පරාක්‍රමබාහු කුමාරයා දක්ඛිණ දේශයේ පාලකයා හැටියට ආදිපාද තනතුරේ කටයුතුවලට පත්විය. එයින් පසු ඔහු කැබලි වලට කැඩීගොස් තිබූ රටේ පාලනය එක්සත් කළ යුතු යැයි කල්පනා කළේය. මේ අනුව පොළොන්නරුවෙහි රජ කළ ගජබාහු රජුට විරුද්ධව රජ රටේ කළ සටන් වලින් ජයගත් පරාක්‍රමබාහු රජු මහාසංඝයා වහන්සේගේ ඉල්ලීමට ගරු කරමින් රජ රටේ රාජ්‍යය නැවතත් ගජබාහු රජුටම භාර දුන්නේය.
 
ගජබාහු රජු මේ සටන්වලදී රාජධානිය තුළ සිරවූ පසු ඔහු ගලවා ගන්නා ව්‍යාජයෙන් රුහුණේ සිටි මානාභරණ කුමරු පැමිණ රජ රටේ ආධිපත්‍යයට පත් වීමට උත්සාහ කළේය. මේ නිසා මානාභරණ කුමරුට විරුද්ධව සටන් ගණනාවක් කිරීමටද පරාක්‍රමබාහු කුමාරයාට සිදුවිය. මේ සටන්වලින් පැරදුණු මානාභරණ කුමරු රෝහණයට පලා ගියේය. මෙයින් පසු ගජබාහු රජු පොළොන්නරුවටද පසුව ගංතලාවටද (කන්තලේ) ගොස් වාසය කර මිය ගියේය. එයින් පසු ගිවිසුමකට අනුව පරාක්‍රමබාහු රජු පොළොන්නරුවේ දී පළමුවන වර අභිෂේක කරන ලදී.
 
ගජබාහු රජුගේ අභාවයත් සමග මානාභරණ නැවතත් රජ රටේ ආධිපත්‍යය සඳහා පැමිණියේය. මා වැලිගඟ දිගට රැකවල් ලවා තිබූ ඔහු අප්‍රකට තොටකින් එගොඩ විය. මෙයින් පසු පැරකුම්බා රජු ඔහුට විරුද්ධව සටනට එළඹුණේය. මේ සටන් වර්ෂයක් පමණ කාලයක් පැවතිණි. අවසානයේ මානාභරණ කුමාරයා පරාජයට පත්ව රෝහණයට පලාගිය පසු පරාක්‍රමබාහු රජු දෙවන අභිෂේක උත්සවය පවත්වන ලදී.
 
ඉහත සඳහන් සිද්ධි සිදුවී ටික දිනකින් මානාභරණ කුමාරයා මිය ගියේය. ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ කීර්ති ශ්‍රී මේඝ කුමරු පැරකුම් රජු විසින් ගෙන්වා ගන්නා ලදී. මේ අනුව රටේ උවදුරු දුරු වී ගියේ යැයි කෙනෙකුට කල්පනා කළ හැකිය. එහෙත් එසේ නොවීය. මේ කාලයෙහි දළදා වහන්සේ පාත්‍රා ධාතුව හිමිව තිබුණේ රෝහණ දේශයටය. පැරකුම්බා රජු පොළොන්නරුව වට කළ අවස්ථාවෙහි ගජබාහු රජුට ආධාරයට යැයි කියා කපටි කමින් පැමිණ පොළොන්නරුවේ රජ වීම සඳහා ක්‍රියා කළ මානාභරණ කුමරු එහි කොටු වී සිටියේය. පොළොන්නරුවට සිදු වූ හානිය දැනගත් මානාභරණ කුමරු දළදා වහන්සේ හා පාදාව ද මෑණියන් හා අන්තඃපුරයද ගෙන රුහුණට පලා ගියේය. මේ අනුව ඒ උතුම් පූජනීය වස්තු රුහුණ සතු වී තිබිණ.
ඉහතින් සඳහන් කරන ලද පූජනීය වස්තුවල හිමිකරුවා රාජ්‍යයේ උරුමකරුවා හැටියට පිළිගැනීම පෙර සිරිත වූයේය. මේ අනුව දළදා වහන්සේ ලබා ගැනීමේ අයිතිය පරාක්‍රමබාහු කුමාරයා සතු විය. එහෙත් ඔහු එය ලබා ගැනීම සඳහා ක්‍රියා කිරීමට පෙර විනාශ වී ගොස් තිබුණු අනුරාධපුරය හා පොළොන්නරුව ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ කටයුතුවල නිරත විය. එම කටයුතු අවසන් වීමෙන් පසු රුහුණේ සිට එම පූජනීය වස්තු පොළොන්නරුවට වැඩමවා ගැනීමට සිතුවා විය යුතුය.
 
පරාක්‍රමබාහු රජුගේ ක්‍රියා පිළිවෙළ වැදගත් අර්ථයක් මත පදනම් වී තිබිණි. ඔහු රජ රට එක්සත් කිරීමට පළමුව තමාට අයත් දක්‍ෂිණ දේශය සංවර්ධනය කළේය. එහි ආර්ථිකය මත ඉදිරි යුද්ධවල දී ඔහුගේ හා හමුදාවේ පැවැත්ම සිදු විය. දැන් රෝහණය එක්සත් කළ යුතුව තිබේ. එයට පෙර පිහිටි රටේ විනාශව තිබූ ආර්ථිකය ගොඩනැගිය යුතු විය. පොළොන්නරුව අල්ලා ගැනීමෙන් පසු පැරකුම්බා රජු ආරම්භ කරන ලද්දේ එම වගකීම ඉටු කිරීමටය. එහෙත් එය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර රෝහණයෙන් කැරැල්ලක් ඇති වූ බැවින් එයට මුහුණ දෙන්නට රජුට සිදු විය.
 
මානාභරණ කුමාරයා රජරට කළ සටවලින් අවසානයේ දී පරාජයට පත්ව රෝහණයට පැන ගොස් මරණයට පත් වූ බව ඉහතින් අවස්ථාවක දී අපි දුටුවෙමු. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු පරාක්‍රමබාහු රජු රෝහණය ආක්‍රමණය කරතැයි බියක්, එහි අධිපතියන් තුළ ඇති විය. මේ නිසා ඔවුහු මානාභරණ කුමරුගේ බිසොව වූ සුගලා රැජින වෙත ගොස් සිය සැමියාගේ මරණය ගැන ශෝක නොවී ඉදිරිපත්වන ලෙසට ඉල්ලා සිටියහ. එසේම යුද්ධයකට අවශ්‍ය විධිවිධාන සකස් කරවා එයට සූදානම් වූහ. මෙහිදී මහාවංසය මෙසේ කියයි. "සුගලා රැජිනි තොමෝ ද විචාරක්ෂම බුද්ධි නැති බැවින් හා තමන් ප්‍රකෘතියෙන් ම දුෂ්ට බැවින් තියුණු ව්‍යසනයට භාගී වූ ඔවුන් බස් ගෙන තමා අයත් මිණිමුතු ආදී බොහෝ වස්තු ද එසේ දළදා පාද සන්තක බොහෝ වස්තු ද ගින්නෙහි බහාලන්නියක් සෙයින් සියල්ල ඔවුන්ට විසර්ග කොට කර්තව්‍යා කර්තව්‍යයෙහි අපණ්ඩිත වූවා තනතුරුද දී තොමෝ ඔවුන් ලවා රජහට පටහැනිකම් කරවන්නට පටන් ගත්තාය. ”
 
ඉහතින් දුටු විස්තරය අනුව පැහැදිලි වන්නේ රෝහණයේ නායකයන් පරාක්‍රමබාහු රජුට විරුද්ධව යුද්ධයකට සූදානම් වූ බවකි. මේ නිසා රජුට නිහඬව සිටිය නොහැකි විය. ඔහු පළමුව රෝහණයේ සතුරන්ට විරුද්ධව සටන් කිරීම සඳහා සේනාංකයක් යැවීය. එහි නායකයා වූයේ රක්ඛ නම් සෙනෙවියෙකි. රජරටින් සේනාංක ගණනාවක් ඒ සමග යන්නට ඇත. මේ අතරතුර කොට්ඨාසාර ප්‍රදේශයෙහි රජුට විරුද්ධව කැරැල්ලක් පැන නැගුණේය. මෙයට මුල් වී ඇත්තේ කොට්ඨසාරයේ සිංහලයන් හා කේරළ මිනිසුන් බව මහාවංසයේ එන සඳහනින් පෙනේ. ඔවුහු වෙලයික්කාරර් හමුදාව සමග ද කුමන්ත්‍රණය කර රජුට විරුද්ධව මහා සටනක් ආරම්භ කළහ. ඔවුගේ අරමුණ වූයේ රජරට අල්ලා ගැනීම බව පෙනේ. එහෙත් මෙය රෝහණයට සේනාංක යැවූ රජුගේ අවධානය වෙනත් අතකට යොමු කිරීමේ යුද උපක්‍රමයක් වශයෙන් රුහුණේ නායකයන්ගේ මෙහෙයවීමෙන් සිදු වූ කුමන්ත්‍රණයක්ද නැතහොත් කොට්ඨසාර වැසියන්ම මුල් වී කරන ලද්දක් දැයි වඩා පැහැදිලි නැත.
 
පරාක්‍රමබාහු රජතුමා අභ්‍යන්තර කැරැල්ල වහා මැඩ් පැවැත්වීය. වරද කරුවන්ට නිසි දඬුවම්ද දුන්නේය. එබැවින් එය වඩා පැතිර ගියේ නැත. කැරළි ඇති කළ නායකයන්ගේ ගම්බිම් ඔවුන්ට අහිමි කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ ධන බලය දුර්වල කළේය. මෙය කදිම යුද උපායකි. සතුරාගේ ධන බලය අඩපණ වන විට ඔහුගේ ශක්තිය බිඳ වැටේ. පරාක්‍රමබාහු රජතුමා මෙය හොඳින් අවබෝධ කරගෙන සිටියේය. එනිසා කොට්ඨසාරයේ බලය වහා බිඳ දමීමට රජුට හැකිවිය.
 
රුහුණ බලා ගිය රක්ඛ සේනාපතියා පළමුවෙන්ම කඳවුරු බැන්දේ බ්රබ්බල නම් ස්ථානයේය. සෙනෙවියා මහවැලි ගඟින් එගොඩ වූයේ ද යනු සැකයකි. එහෙත් සමහර වියතුන් දක්වන අන්දමට බරබ්බිල පිහිටියේ මහියංගණය සමීපයෙහිය. රුහුණේ සිටි සුගලා රැජිනගේ හමුදාව පරාක්‍රමබාහු රජුගේ සේනාව සිය රටට ඇතුළුවීමට පෙර ඔවුන් පළවා හැරිය යුතු යැයි සලකා බර පෙදෙසට ගිය බව මහාවංසයෙන් හැඟේ. එසේ නම් රජ රට හා රෝහණය අතර දේශ සීමාව මහවැලි ගඟ බැවින් බරබ්බල ගඟින් වම් අත පිහිටා තිබිය යුතුය. සතුරන් නසා ඉදිරියට ගිය රජුගේ සේනාවගේ ඊළඟ හැසිරීම් පෙනෙන්නේ කණ්ඨක වන පෙදෙසෙහිය. (කටුවන මෙහි සතුරන්ගේ දුර්ගයක් විය.) අම්බල (මෙයද සතුරු දුර්ගයකි) සවන් (සවන) මෙයද සතුරු දුර්ගයකි. දිවාචන්දන්තබාටව (හෑපොල) මෙහි මහා පර්වත වලින් ගැවසි සංකීර්ණ තැනකි යන ප්‍රදේශවලය. මේ විස්තරයෙහි අන්තිමට සඳහන් වූ දුර්ගය බිඳීම පිණිස මාස කීපයක්, මුළුල්ලේ සටන් කිරීමට සිදුවිය. මෙහි සඳහන් වන සවන් යනු වර්තමාන පංගරගම්මන පෙදෙසට සමීපව පිහිටි භවනවැව පෙදෙස බවට සැක නැත. එසේ සලකන්නේ නම් දිවාචන්දන්තබාටව යනු වර්තමාන සෙනසුන්ගල විහාරය පිහිටි ගල්කන්ද බවට ගතහැකිය. මේ අනුව පරාක්‍රමබාහු රජුගේ සේනා මාවැලිගඟ තරණය කර සටන් කළ පළමුවන ප්‍රදේශය දුටුගැමුණු රජුගේ යුද ගමන් මග වැටී තිබූ මයියංගණයට දකුණින් පිහිටි කඳගැට සිය ගණනින් ගැවසි වන ගත ප්‍රදේශය විය යුතුය.
 
දැනට නාගදීපය, කෙහෙල්පත, වේළු වෙහෙර හා සෙනසුන්ගල යන පූජනීය ස්ථාන පිහිටියේ මේ ප්‍රදේශය ආශ්‍රයේ වේ. මේ පසුබිමේ තැනින් තැන කලක් යුද්ධය පැවැත්තේය. පරාක්‍රමබාහු රජු මේ අන්දමට යුද්ධය දිගින් දිගටම පැවතීම සුදුසු නැතැයි සලකා භූතාධිකාරි නම් සෙනෙවියා යටතේ ප්‍රබල සේනාංකයක් රක්ඛ සෙනෙවියාට සහාය පිණිස යැවීය. හෙතෙම එහි ගිය රක්ඛ සෙනෙවියා සමග එක් වී සප්ත දුර්ගයක් බිඳ කිංසුකවත්ථුක (කෑලවත්ත) නම් තැන ද යුද කර වටරක්ඛථලියට (වටරක්ගොඩ) ගියේය. ඉන්පසු දාඨාවඩ්ඩන, සහෝදර යන ගම්වල සිටි සතුරන්ද නැසීය. සහෝදර ගාමයේ දී කළ සටනින් පසු සේනාව දෙකොටසක් කර එක් කොටසක් ලොකගල්ලයෙහි (ලොක්ගල) සිටි සතුරන් නැසීමට යැවීය. ඔවුහු එහි ජයගෙන නැවතත් එකට එක් වී මජජ්ඣිමගාමයට පැමිණියහ. මේ වනාහි වර්තමාන, බිබිල හා නක්කල අතර පිහිටි මැදගම වේ.
 
ලොකගල්ලය බිඳ වැටීමෙන් පසු දළදා වහන්සේවත් පාත්‍රා ධාතුව වත් ගන්නට නොදෙමැයි දැඩිසේ අධිෂ්ඨාන කරගත් සතුරු සේනාව කණටකද්වාරවාත නම් තැන දී ඉදිරියට ගිය රජුගේ සේනාව සමග මහා සටනක් කළහ. මේ වන විට සුගලා රැජින සිටියේ උද්ධනද්වාරයේ වූ දුර්ගයේය. ඒ වනාහි දැනට ගලබැද්ද නමින් හැඳින්වෙන දොඹගහවෙලට නුදුරු ස්ථානයයි. මෙහි පිවිසී රජුගේ සේනාව දුර්ගය බිඳී සතුරන් පලවා හැරියේය. දළදා පාදා ගෙන සුගලා රැජින උරුවේලා පෙදෙසට (ඇතිමොලේ පෙදෙසට) පලා ගියාය.
 
ඉදිරියට යන සිය සේනාංකවලට පසු පසින් සිට පහර දිය හැකි සතුරු සේනාවක් දීඝවාපි ප්‍රදේශයයේ සිටින බව රජු දැන ගත්තේය. ඔවුන් නැසීම සඳහා රජු කීර්ති අධිකාරි හා කීර්ති ජීවිත පුස්තකී යන සේනාපතියන් දෙදෙනා යටත් සේනාවක් එහි යැවීය. ඔවුන් එරාහුළු (එරාවුර්) හරහා ගිවුලබ (දිවුලාන) ගමට ගොස් එහි වූ සතුරු බලකොටුව ගෙන උද්ධගාමයෙදි (උහන) සතුරන් පරදා ඉන් පසු හිහොබු කිරින්ද යන තැන්වල ද ජයගෙන දීඝවාපී නම් තැන කඳවුරු බැඳ ගන්නා ලදී. මේ වනාහි දනට දීඝවාපිය නමින් හැඳින් වෙන පෙදෙස නොව දික්වැව යනුවෙන් දැක්වෙන දැනට මහකණ්ඩියවැව නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රදේශය බව පෙනේ.
 
සතුරන් පූජනීය වස්තු ද්වය ගෙන එතෙර යන්නට සූදානම් වන බව පරාක්‍රමබාහු රජුට මේ අතර ආරංචි විය. රජු වහාම ඒවා ලබාගෙන තමා වෙතට එවන ලෙසට සෙනෙවියන්ට දන්වා යැවූයේය. තීරණාත්මක සටනක් කළ යුතුයැයි කල්පනා කළ සෙනෙවියෝ එක්ව, සටන් කරමින් මහරිවර (මාරි අරාව ) අල්ලාගෙන වෝයලග්ගමු කඳවුරක් බැඳගත්තේ සුමනගල්ල, බදගුණ යන තැන්වල සිටි සතුරන් නසා උරුවේලාවෙහි සිටි සතුරන් සමග දරුණු සටනක් කර දළදා වහන්සේ හා පාත්‍රා ධාතුව අත්පත් කර ගත්හ. මේ අතර පැරකුම්බා රජු විසින් අල්ලා දහ ගෙයිලා සිටි සූකර භාතුදේව නම් සෙනෙවියෙක් හැකිළි බිඳ මිදී රුහුණට පලා ගියේය. ඔහු රුහුණේ මුල් බැස ගැනීමට පෙර අල්ලා ගත යුතු වුයෙන් පොළොන්නරුවෙන් පිටත් වූ මංජු අධිකාරි සාපත්තගාම (/ නම් පෙදෙසට ගියේ එහි සතුරන් නසා බලකොටු බැඳ ගත්තේය.
 
දළදා වහන්සේ හා පාදා ලබා ගැනීමෙන් පසු සටන් මාලාවක යෙදෙමින් රජුගේ සෙනෙවියෝ කර්මාන්ත නායක නම් අයෙකු ධාතූන් ආරක්ෂාවෙහි යොදවා ඒවා රජු වෙත යැවූහ. සාපත්ත ගාමයෙහි සිටි මංජු අධිකාරි වෙත ධාතූන් වහන්සේලා භාරදීමට පෙර සේනාවට දෙමටවල නම් තැනදී දරුණු සටනක් කිරීමට ද සිදු විය. මේ මග සප්පනාරු කෝකිළ නම් තැනදී රක්ඛ අධිකාරි රෝගයකින් මරණයට පත්විය. රජු යුධ බිමේ දී වුවත් සෙනෙවියාට දැක්විය යුතු අවසන් සැලකිලි දැක්වීමට නියම කළ බව පෙනේ.
 
සූකර භාතුදේව ද එක් වූ සතුරු සේනාව බලවත් විය. ධාතු යුවල ගෙන යන මග අවුරමින් ගමනට බාධා කරණු වස් ඔවුහු ගුත්තසාලක මණ්ඩලයට එක් රැස්වූහ. රජුගේ සේනාව ද එහි ළඟා විය. සතුරන් මැඩලූ ඔවුහු රජුගේ නියමය පරිදි ධාතූන් වහන්සේලා රජු වෙත පිටත් කළහ. ඔවුන් පිටත් වූයේ හින්තාලවන නම් තැනිනි. ඉන්පසු බීරගාම, තණගලුක, සුඛගිරි, කඩ දොරවාද, දම්බගල්ලක හා සාඛාපත්ත යන ස්ථාන හරහා ගොස් ධාතු යුවල මංජු අධිකාරිට භාර දුන්හ. මේ ස්ථාන හැම එකකම සතුරු හමුදා සමඟ සටන් කරන්නට ඔවුන්ට සිදු විය. එතැනින් ධාතූන් වහන්සේලා රජු වෙත පිටත් කළ මංජු අධිකාරි සාඛාපත්ත, ලොකගල්ල හා ධනුමණ්ඩලික වාලිවාසර යන ස්ථානවල සිටි සතුරන් නසා බලපාසාණ නම්
තැන දුර්ගයක් කරවා කීර්ති හා ලංකාපුර යන සෙනෙවියන් එහි නවත්වා දිගාමඩුල්ලට ගියේය.
 
ඉහත සඳහන් විස්තරය අනුව පෙනීයන්නේ රක්ඛ අධිකාරී ආදී සෙනෙවියන් විසින් මුලින් යටත් කර ගන්නා ලද ප්‍රදේශ නැවතත් සතුරන් අතට පත්වී පැවති බවයි. දළදා වහන්සේ හා පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ ලැබීමෙන් පසුව පරාක්‍රමබාහු රජුගේ සේනාවට ඉතිරිව තිබුණේ රෝහණ දේශය වියවුල් කිරීමේ යෙදී සිටි සුගලා රැජින අල්වා ගැනීමත්, රෝහණය එක්සත් කිරීමත් සඳහා ක්‍රියාත්මක වීමය. මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන, පරාක්‍රමබාහු රජුගේ අරමුණ වූයේ ධාතු යුවල ලබා ගැනීම බව දක්වා තිබේ. එහෙත් රෝහණය එක්සත් කරගැනීමේ පැහැදිලි අරමුණක් රජුට තිබිණි. ඔහු ධාතුයුවල ලැබීමෙන් පසුවත් රෝහණය මුළුල්ලේම යුද්ධ කරන ලද්දේ ඒ නිසා බව පැහැදිලිය. ඒ අරමුණ ඉටුකර ගැනීම සඳහා බලවත් සටනක් කිරීමට රජුට
සිදුවිය. මහාවංසය දක්වන අන්දමට දීඝවාපියේ සිට වැලිගම දක්වා රෝහණයේ බොහෝ ස්ථාන වල දී බලවත් සටන් කිරීමට රජුගේ සේනාවට සිදුවිය.
 
මහාවංසය දක්වන පරිදි හැටපහකට ද වැඩි වූ ස්ථාන නාමාවලිය පරාක්‍රමබාහු රජතුමා රෝහණය එක්සත් කිරීම සඳහා කරන ලද ප්‍රධාන සටන් පැවති තැන් වලට අනුරූප වේ. මීට
අමතරව එම ගමන් මාර්ගවල සුළු වශයෙන් සිදු වූ ප්‍රහාරවාර ද බොහෝ විය. මේ යුදවල දී මියගිය රජුගේ භටයන් මෙන්ම සතුරු භටයන්ගේ ගණන කිසි තැනක සටහන් වී නැත. නීලවාලනදී අසබඩ සිදු වූ සටනින් නදිය ලෙහෙ ගැන් වී මළකඳින් පිරුණු බව මහාවංසය දක්වයි. අනෙක් අතට මේ යුද්ධ කාර්යය දෙස බලන කල රෝහණ දේශීය ජනතාවගේ සටන් න්වල කිසිදු අරමුණක් නොතිබූ බව පෙනේ. කීප වරක අපේ රට සතුරාට ආක්‍රමණය කිරීමට ඉඩ නොදෙමු. දළදා පාදා දිවියතත් පාවා නොදෙමු යන ප්‍රකාශ රෝහණ වැසියන් විසින් කියන ලද බව මහාවංසය දක්වයි. එහෙත් එහි ජාතික අරමුණක් හෝ වෙනම රාජ්‍යයක් වශයෙන් රෝහණය පවත්වා ගැනීමට අරමුණක් හෝ පැහැදිලිව තිබූ බවක් නොහැඟෙයි. අනෙක් අතට ඔවුන්ට සුගලා රැජින හැර වෙනත් බලාපොරොත්තු තැබිය හැකි නායකත්වයක් ද නොවුයේය. සමහර විට රෝහණයේ සිටි ප්‍රධානීන්ගේ අදහස වූයේ එහි තම තමන්ට රිසිසේ කටයුතු කිරීම සඳහා පසුබිමක් සකසාගැනීමට විය හැකිය. ඔවුන්ගේ ප්‍රයෝගයට සුගලා රැජින අසුවුණු බව පෙනේ.
 
ඉහතින් දැක්වුණු අදහස් එසේම වූවා හෝ නොවූවා හෝ මින් එක් දෙයක් පැහැදිලිව පෙනේ. සමහර කුමාරවරුන්ගේ බලකාමය නිසා මේ දිවයින තුළ සිටි ජනතාව විශාල වශයෙන් රටට අහිමි වීමයි. එසේම ඔවුන් මේ රටේ ජනතාව හෙවත් සිංහලයන් පමණක්ම වීමයි. යුද පැවැති ආකාරය දෙස බලන විට එය දීඝවාපියේ සිට වැලිගම දක්වා මුළු ප්‍රදේශයම ආවරණය කරයි. මේ සුවිශාල ප්‍රදේශය තුළ කොපමණ ගම් විනාශ වන්නට ඇත්ද? යනු සැලකිය යුත්තකි. ජයග්‍රහණ ලබන විට රෝහණයේ සිටි බොහෝ වීරයන් විනාශ වී නම් ජන ශුන්‍ය වූවාට සැක නැත. අදුරදර්ශී ප්‍රධානීන්ගේ වංචාකාරි උපදේශ නිසා රෝහණය බරපතල ලෙස වන ප්‍රවාහයට බිලිවන්නට ඇත. මෙයින් පසු පහළ වූ කිසිදු නායකයෙකුට රෝහණයෙන් ආධාරයක් ලැබිණි නම් එය ඉතාම අල්ප වශයෙන් විය. කෙසේ නමුත් වල්ගම නම් ප්‍රදේශයේ දී සුගලා රැජින අල්ලා ගැනීමෙන් පසු රෝහණයේ සටන් බොහෝ දුරට අවසන් වී ගියේය. ජයග්‍රාහකයන් සතුරන්ට දුන් දඬුවම් ගැන මහාවංසය මෙසේ කියයි. " සියගණන් අල්ලා උල හිඳුවන ලද්දේය. නොයෙක් සියගණන් විරුද්ධකාරයන් මරණ ලද්දේය."
 
පරාක්‍රමබාහු රජතුමා මේ අන්දමට බලවත් සටන් සමූහයක් කිරීමෙන් පසු දිවයින එක්සත් කර රටේ සාමය ඇති කළේය. එයින් පසු ඔහුගේ අවධානය යොමු වූයේ රට මුළුල්ලේ කරන ලද සටන් නිසා විනාශ වී ගිය මුළු රටම යථා තත්ත්වයට පත්කර රටේ ආර්ථික සංවර්ධනය නගා සිටුවීම කෙරෙහිය. දක්ඛිණ දේශයේ පාලකයා වශයෙන් සිටිය දී එම තම පෙදෙස සංවර්ධනය කළ ආකාරය අප මුලින් විස්තර කර ඇත. යුද පැවැති කාලය තුළ කෘෂි කටයුතු අඩපණ වීම නිසාත් සොලී ආක්‍රමණ නිසා වැනසී තිබූ කෘෂි ආර්ථිකය ගොඩ ගැනීම පිණිස පළමුවන විජයබාහු රජතුමා කර තිබූ කටයුතු තවත් ප්‍රකෘතිමත් කළ යුතුව පැවැති බැවිනුත් පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ලංකාවේ වාරි තාක්ෂණය නැවතත් නගාසිටුවීමට කටයුතු කළේය. කාරගංගාව හරස් කොට බැම්මක් බැන්දවීය. එහි සිට ආකාශ ගංගා නමින් මහා ඇළක් කර වූයේය. ඒ මගින් ජලය ගෙන ගොස් තමා විසින් කරවන ලද පරාක්‍රම සමුද්‍රය පිරවීය. මේ වැව මැද වූ දූපතෙහි දර්ශනීය රාජමාලිගාවක් කරවීය. රජ රටේ, දක්ඛිණදේශයේ හා රුහුණේ පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් කරවන ලද වාරිකටයුතු පිළිබඳ දීර්ඝ විස්තරයක් මහාවංසයෙහි දක්වා තිබේ. මේ සා විස්තරයක් වෙනත් රජකු පිළිබඳව වංස කථාවක සඳහන් නොවේ. රජු රජ රටෙහි කරවන ලද සමහර වැව් ඔහුට පෙර ඇතැම් රජවරුන් විසින් කරවන ලද ඒවා බව පෙනේ. ඇතැම් විට ඒවා ඔහු විශාල කරවන ලදුවා ද විය හැකිය. මින්නේරි වැව එබන්දකි. පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් කරවන ලද සියලු වැව් හඳුනා ගෙන නැත. මෙහිදී පරාක්‍රම සමුද්‍රය පිළිබඳ කෙටි විස්තරයක් මුලින් සඳහන් කිරීම වැදගත් යයි සිතමි. මේ ගැන කෙටි සටහනක් ඉහතින් ද තබා ඇත. කාලාන්තරයක් තිස්සේ වනයට බිලි වී පැවති පරාක්‍රම සමුද්‍රය දැන් ප්‍රතිසංස්කරණය කර ජලය පුරවා තිබේ. මෙහි බැම්ම සැ. 8 1/2 දිගුවේ. උස අඩි 40කි. එයට යටවී ඇති භූමි ප්‍රමාණය අක්කර 5350කි. මෙයින් අක්කර 18200ට ජලය සපයනු ලැබේ. වෑකණ්ඩියේ තැන් තැන්වල ලිපි කොටවන ලද ගල් ටැම් කීපයක් පිහිටුවා තිබිණි. පරාක්‍රමබාහු රජතුමා විසින් එම වැව කරවන ලද බව ඇතුළු තොරතුරු සටහන් මේවායින් ප්‍රකාශ කෙරේ. වැවේ ප්‍රධාන සොරොව්ව, මකරමුඛ නම් විය. වැවෙන් ජලය නික්මුණ මාතිකා හෙවත් ඇළවල් අටක් විය. ඒවා ගම්භීර ද හේමවතී ද නීලවාහින ද සලලවතී හා තුංගභද්‍රා ද මංගල ගංගා ද වෙත්‍රවතී හා චම්පා ද නමින් හැඳින්වීය.
 
රජතුමා විසින් කරවන ලදැයි සඳහන් වන පදීවාපි හෙවත් පදවිය වැව අනුරාධපුර දිසාවේ කෙළවරක පිහිටියේය. වර්තමාන කැබිතිගොල්ලෑව සිට සැතපුම් දහයක් පමණ දුරින් ඇති මේ වැව අතීතයේ දී වර්තමාන වැලි ඔය ප්‍රදේශය දක්වා දියවර සපයා ඇත. මේ වැව කරවා ඇත්තේ මොරගොඩ ඔය හරස් කිරීමෙනි. මෙය වර්තමානයේ ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇති විශාල වූ ජලාශයකි. වෑකණ්ඩියේ දිග බ්‍රෝහියර් මහතා දක්වන අන්දමට පිටවානේ සිට මොරඔය (මාඔය) කඩාඩුවාව දක්වා දම්වැල් 62යි. කඩාඩුව අඩි 250 යි. එහි සිට දෙයියන්ගෙ කන්ද දක්වා දම්වැල් 32 යි. දෙයියන්ගේ කන්ද උස්බිම් දම්වැල් 25 යි. එතැන සිට පිටවාන දක්වා දම්වැල් 99 යි. වැවට යටවී ඇති භූමිය අක්කර 4040 පමණ වේ. සම්පූර්ණ වැවේ ජල ප්‍රමාණය අක්කර අඩි අසූපන් දහසක් බව ගණන් බලා තිබේ. මේ වැව් බැම්ම මත වැව පැරකුම්බා රජු විසින් කරවන ලද බවට ගීයෙන් ලියූ සල්ලිපියක් පිහිටුවා තිබේ. එහෙත් මේ වැව මුලින්ම කරවා ඇත්තේ සද්ධාතිස්ස රජු බවට ජන සම්මතයේ එයි. ප්‍රතිසංස්කරණය කරවන ලද වැවේ දැනට ඇති පිවිසුම් දොරටුව අසල ඉහත සඳහන් ලිපිය තිබේ.
 
රෝහණ දේශය, ඉමක් කොනක් නැති යුද්ධ හේතුවෙන් බොහෝ දුරට විනාශ වන්නට ඇති බව ඉහතින් සටහන් කර ඇත. මේ තත්ත්වයෙන් රෝහණය ගොඩ ගැනීම සඳහා කටයුතු කිරීම ද පරාක්‍රමබාහු රජුගේ වගකීමක් විය. එය ඔහු මැනවින් ඉටු කළේය. විශාල වැව් තුනක් තැනවූ රජු ඇළවල් 44ක්ද, කරවීය. කුඩා වැව් 205 ක් ප්‍රතිසංස්කරණය කරවීය. රජරට වැව් නාම ලේඛනයට ඇතුළත් කර ඇති මහාදාරගල්ල වැව, රෝහණයට අයත් විය යුතු බව පෙනේ. එය මාදුරු ඔය හරස් කර කරවන ලද්දක් විය යුතුය. දැනට ගොඩනගා ඇති මාදුරු ඔය වැව කරවීමේදී පැරණි වැවේ නටබුන් මතු වී තිබේ. එය දැනට එහි සුරක්ෂිතව තිබේ. රුහුණේ සඟසතු වැව් 216 ප්‍රතිසංස්කරණය කළ රජු වැව්වල ප්‍රණාලිකා 13 ක් ද ගලින් කරවීය. කුඩා වැව්වල ආවරණ 160 ක් හා විනාශ වූ වැව් 37 ක් යථා තත්ත්වයට පත් කළේය. පිහිටි රටේ වාරිසංවර්ධන මෙන්ම මේ රට සුන්දර දිවයිනක් කිරීම පිණිස නගරාසන්නව උයන් රැසක් ඇති කරවන ලදී. මේ සියල්ල ආශ්‍රයෙන් රජු එක් දිය බිඳක් නිකරුණේ මූදට ගලා යන්නට ඉඩ නොතබමියි යන ප්‍රකාශය අර්ථවත් කරමින් මුළු දිවයින කෘෂි ආර්ථික සංවර්ධනයෙන් පොහොසත් කරවීය. මීට අමතරව වාණිජ ව්‍යාපාර මේ රට තුළ දියුණුව ගිය අතර ආනයන අපනයන කටයුතු සාර්ථක ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ බව පෙනේ. උතුරේ ඌරාතොට (කයිට්ස්) දකුණු ඉන්දියාව හරහා කෙරෙන වෙළෙඳාම් මධ්‍යස්ථානයක් විය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමා විසින් පිහිටුවන ලද වරාය නීති සඳහන් වී ඇති සෙල්ලිපිය මේ අතින් ඉතා විශාල වැදගත් බවක් උසුලයි. ප්‍රධාන පෙර සිරිත අනුව පරාක්‍රමබාහු රජුට කළ යුතුව තිබූ අනෙක් කාර්යය නම් බුදු සසුනේ දියුණුවට කටයුතු සැලසීමයි. ඒ සඳහා ඔහුගේ දැඩි අවධානය යොමු විය. කාලයක් තිස්සේ රටේ පැවැති සටන් නිසා පළමුවන විජයබාහු රජුගෙන් පසු සසුනේ විශාල පසුබැස්මක් ඇති වී තිබිණ. තුන්නිකාය වලට අයත් (ධර්මරුචි, සාගලික හා වෛතුල්‍යවාදී) බොහෝ භික්ෂූහු ශාසනික ප්‍රතිපදාවෙන් ඉවත පැන ගිහියන් සේ ජීවිත ගත කළහ. රජු පළමුව නිකායත්‍රයෙහි සියලු භික්ෂූන් රැස් කරවා එබඳු දුෂ්ප්‍රතිපත්තිවල යෙදී සිටියවුන් සඟමැද විචාරා පිළියම් යෙදිය හැකියවුන්ට පිළියම් යොදා නොහැකි වුවන් සිවුරු හරවා යැපීම් සලස්වා සංඝ ශාසනය පිරිසිදු කරවීය. මේ සඳහා රජුට සහාය වූයේ උදුම්බරගිරි නිවා ආරණ්‍යයක මහාකාශ්‍යප තෙරණුවන් ප්‍රමුඛ මහාවිහාරීය භික්‍ෂූන් බව කියා තිබේ. මෙයට සපරගමුවේ තෙරවරුන් ද සහභාගි වී ඇත. සංඝ සාමග්‍රියක් ඇති කිරීමෙන් පසු මහවැලි ගඟ මැද කරවන ලද සීමාවක උපසම්පදා විනය කර්ම කරවීම වැදගත් හා ශාසනික සිද්ධියක් විය. රජු ජේතවන විහාරය, ආලාහණ පිරිවෙණ, පශ්චිමාරාමය, උත්තරාරාමය, ඉසිපතන විහාරය, කුසිනාරා විහාරය හා වේළුවනාරාමය වැනි සියලු අංගෝපාංගයන්ගෙන් සමන්විත මහා විහාර ගණනාවක් කරවා ඒවායේ නඩත්තුවටද කටයුතු සැලැස් වීය. අනුරාධපුරයෙහි මහා ස්තූප ප්‍රතිසංස්කරණය කරවන ලද අතර දක්ඛිණ දේශයේ හා රෝහණයේ ද බොහෝ ආගමික කටයුතු කළේය. රුහුණේ සිය මව සිහිවීම පිණිස කරවන ලද රත්නාවලී සෑය (යුදගනා මහා සෑය) දක්ඛිණ දේශයේ තමා උපන්තැන පිහිටුවන ලද සූතිඝර ස්තූපය වූ දැදිගම කොටවෙහෙර මින් විශේෂ තැනක් ගනී. මේ අන්දමට දිවයිනේ සියගණනක් පූජනීය ස්ථානාදිය ඇති කරමින් භික්ෂූන්ට ප්‍රත්‍ය පහසුව සලසාලමින් සසුනේ දියුණුව සැලසීය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ දොළොස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙහිදී ඔහුට විදේශීය යුද්ධයකට එළඹෙන්නට සිදුවිය. පළමුවෙන් ම සිදු වූයේ රාමඤ්ඤ රජුට විරුද්ධව සටන් කිරීම සඳහා කටයුතු කිරීමයි.
 
රාමඤ්ඤ දේශයත් (පහළ බුරුමයේ පේගු) ලංකාවත් අතර අතීතයෙහි සිට මිත්‍ර සම්බන්ධතා පැවතිනි. දෙරටෙහිම බෞද්ධයින් වාසය කිරීම මෙයට ප්‍රධාන හේතුව හැටියට දක්විය හැකිය. මේ අන්දමට පැරකුම්බා රජුගේ කාලයේ ද මේ හිතවත් කම් පැවතුනි. එහෙත් කිසියම් හේතුවක් නිසා රාමඤ්ඤ රජු ලංකාව සමග රැක ගැනීමට කල්පනා කළේය. තානාපති සම්බන්ධතා අතහැරීමත් නොයෙක් අන්දමින් දූතයන්ට හිරිහැර කරවීමත් ආරම්භ කළේය. පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් කාම්බෝජයට යවන ලද රාජ කුමාරිකාවක් ද පැහැරගෙන රටේ ඇත් වෙළදාමට ද තර්ජනය එල්ල කළේය. මේ කාලයේ රාමඤ්ඤ දේශය පාලනය කරන ලද්දේ අලවුං සිතූ රජු විසිනි. රාමඤ්ඤ රජුගේ මේ ක්‍රියාකලාපයට හේතුව වඩා පැහැදිලි නැතත් එය කේළමක් නිසා සිදුවූවක් බව මහාවංසය කියයි. මිත්‍ර රජෙකුට නොගැලපෙන මේ ක්‍රියා පිළිවෙළ ඇසූ පරාක්‍රමබාහු රජු රාමඤ්ඤ රට ආක්‍රමණය කර තමාගේත් තම රටේත් අභිමානය රජු වහා වෙරළ දිගට නැව් කර්මාන්තය ඇරඹීය. මාස පහකින් නිමවන ලද නැව් පල්ලවවංක නම් තොටට රැස් කළේය. මේ වනාහි නැගෙනහිර වෙරළෙහි වූ වර්තමාන කුස්වෙලට  කුච්චවේලි) උතුරින් පිහිටි පල්ලවක්කි නම් තැන වේ. යුද්ධයකට අවශ්‍ය අවි ආයුධ මෙන්ම වෛද්‍යවරුන්, සාත්තු සේවිකාවන් බේත් හේත් හා ආහාර පානාදිය ද නැව්වල පටවා සියල්ල එක විට යාත්‍රා කරවූ නමුත් සමහර නැව් කුණාටුවට අසුවීය. සමහරක් වෙනත් රට වලට ගියේය. එක් නැවක් කාක දිවයිනට ගසා ගෙන ගියේය. එහි සිටි භටයෝ එමරට යටත් කරගෙන එහි අධිපතියන් රජුට ගෙනවුත් භාර දුන්හ. අරමුණ කරා ගියේ කීර්ති නගරගිරි ප්‍රධාන නැව් පහක් පමණි. රාමඤ්ඤ රට කුසුම් තොටට (බසේන්) පැමිණි මේ පිරිස රාමඤ්ඤ රජු මරා රට අල්ලාගෙන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ අණ එහි පිහිටු විය. ආදිච්ච ද්‍රවිඩාධිකාරි සෙනෙවියන් සමග ගිය නැව ද එම රටෙහි පප්ථාල නම් තොටට, ගොඩ බැස උක්කමපුරය අල්ලා ගත්තේය. මහාවංසයෙහි එන මේ විස්තර බුරුම ඉතිහාසයේ වෙනස් අයුරකින් සටහන් වී තිබේ. ලංකාව බුරුමයට තද ප්‍රහාරයක් එල්ල කර ආපසු ආවේය. අල වුං සිතු රජු මහා සංඝයාගේ පරාක්‍රමබාහු රජු සමග ගිවිසුමක් ඇති කර ගෙන සන්තාන විය. මේ කාරණය කෑගලු දිශාවෙහි පිහිටි දෙවනගල සෙල්ලිපියෙන් තහවුරු වෙයි. එහි දැක්වෙන පරිදි රාමඤ්ඤ රජු භුවනාදිත්ත නම් වේ. කීර්ති නගරගල්ල (කීර්ති නගරගිරි ම.ව. කිත්නගරගලුන් සෙල්ලිපිය) සෙනෙවියා කුසුම් තොටට ගොඩබට උදව්වෙන් බවත් එහි රජු සන්තානයට දූතයන් එවූ බවත් පැහැදිලි වෙයි. මේ වර්ෂයෙහි ම රජුට විරුද්ධව මහාතිත්ථයෙහි කැරැල්ලක් ඇති විය. රජු එය වහා මර්ධනය කළේය. පරාක්‍රමබාහු රජුගේ කාලයේ සිදු වූ දකුණු ඉන්දියානු සටන මෙහිලා විශේෂයෙන් සැලකිය යුත්තකි. මෙවක මදුරා පුරයෙහි සිහසුන දැරුයේ පරාක්‍රම නම් පාණඩ්‍ය කුමාරයෙකි. කුලසේබර නම් රජෙකු ඔහු සමග සටනට පැමිණියෙන් පඬිරජු පරාක්‍රමබාහු රජුගෙන් ආධාර ඉල්ලීය. 
 
මේ අන්දමට දකුණු ඉන්දියාව සමග රජු මහා යුද්ධයකට අවතීරණ * පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ලංකාපුර දණ්ඩනාථ සෙනෙවියා සමග සේනාවක් කුල ශේකර රජුට විරුද්ධව සටන් කිරීම පිණිස එහි යැවීය. එහෙත් සේනාව එහි යාමට ප්‍රථම කුලශේකර රජු පරාක්‍රම රජු මරණයට පත් කළේය. ඒ බව දැනගත් පරාක්‍රමබාහු රජු පාණ්ඩ්‍ය පරපුරේ කුමාරයෙකුට හෝ සිහසුන ලබා දෙන ලෙස ලංකාපුර මහ සෙනග සමඟ යාත්‍රා කළ සෙනෙවියා පඬිරටේ තලදිල්ල නම් වරායට ගොඩ බැස්සේය. එහිදී යුද්ධයක් කර රාමේශ්වරම ද අල්ලා ගත්තේය. දිගටම සටන් කරමින් ඉදිරියට ගියේ කුන්දුක්කාල නම් තැන පරාක්‍රමපුර නම් බලකොටුවක් තනා එහි සිට සටන් මෙහෙය වීය. කුල ශේඛර රජු සටන් පණහකින් පරාජයට පත් වූ පසු තමා නැගී ගිය අසු පවා අහිමිව පලා ගියේය. ලංකාපුර දණ්ඩනාථ ලංකාවට දන්වා එවා අවශ්‍ය උපකරණ ලබා ගෙන, මරණයට පත් වු පඬි රජුගේ පුත්‍රයා වූ වීර පාණ්ඩ්‍ය කුමාරයා එහි රජ කමට පත් කළේය. දිගින් දිගටම සටන් වැදුණු සිංහල සේනාව, සොලීන් විසින් වර්ෂ දෙකක් සටන් කර අල්ලා ගැනීමට නොහැකි වූ සෙන්පොන්මාරි නගරය එක දිනකින් අල්ලා ගත්තේය. එසේම
දණ්ඩනාථයන්ට නියමයක් යැවීය.
 
ඔවුහු රාප්නා පුරය ද යටත් කර ගත්හ. පඬි රට ජයගත් ලංකාපුර දණ්ඩනාථ එහි පරාක්‍රමබාහු රජුගේ බල කොටුව පිහිටු වීය. මෙහි දී කරන ලද සටන් කිසිවකින් හලයන් පැරදුණු බවක් සකථාවල සඳහන් වී නැත. කුල ශේඛර රජුගේ අවසානය ගැන ද එහි දී නිහඬ වී තිබේ. වංසකථාවේ මේ විස්තරය අතර මග නතර වූ ආකාරයක් පෙනේ. එබැවින් මෙහිලා
පැන නගින ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු වංසකථාවෙන් නොලද හැකි අතර දකුණු ඉන්දියානු ශිලාලිපිවලින් එක්තරා ප්‍රමාණයක කරුණු මේ ගැන රැස් කර ගත හැකිය.
 
දෙවන රාජාධිරාජ සොලී රජුගේ කාලයේ දී ලියැවුණු පල්ලවරාසන් පේට්ටේ ශිලාලිපිය අනුව රජුගේ නියමය පරිදි කුල ශේඛරට සහාය වූ සොලී සෙන්පතියෙකු සිංහල සේනාවට විරුද්ධව සටන් කර ලංකාපුර දණ්ඩනථයන් ඇතුළු සෙන්පතියන් අල්ලාගත් අතර ඔවුන්ගේ හිස් මදුරා පුරයේ දොරටු වල ඇණ ගැසූ බව කියැවෙයි. පසුව තුන්වන කුලෝත්තුංගගේ කාලයේ ලියැවුණු තවත් සෙල්ලිපියක සිංහල දේශය අල්ලාගත් බව කියැවෙයි. මේ සෙල්ලිපි ප්‍රශස්ති මුඛයෙන් ලියැවී ඇති බවට සැකයක් නැත. අපට සිතිය හැකේ ලංකාපුර දණ්ඩනාථගේ ජයග්‍රහණ පරාක්‍රමබාහු රජු ජීවත්ව සිටි කාලය තුළ සිදුවන්නට ඇති බවත් රජුගේ මරණින් පසු ඔහු පරාජයට පත්වන්නට ඇති බවත්ය. සිංහල සේනාව දකුණු ඉන්දියාව තුළ කරන ලද සටන් මාලාව සිංහලයන්ගේ වීරෝදාරත්වය සනිටුහන් කරන්නක් බවට නම් සැක නැත. පැරකුම්බා රජු ගැන සඳහන් වන මූලාශ්‍රයන් අතර ශිලා ලේඛන ගණනාවක් තිබේ. මේ සෙල්ලිපි අතුරින් සංගමු විහාර ලිපිය ගජබාහු රජු හා පරාක්‍රමබාහු රජු අතර ඇතිකරගත් ගිවිසුම සඳහන් කරන්නකි. ඉහතින් දක්වා ඇති පරිදි දක්ඛිණ දේශයේ බලවත් වූ පරාක්‍රමබාහු රජු රජරට රාජ්‍ය උදෙසා සටන් කළේය. මේ සටන් සිදු වූයේ රජු හා පොළොන්නරුවේ සිටි ගජබාහු රජු යන දෙදෙනා අතරය. මේ සටනින් පරාක්‍රමබාහු රජු ජයගත්තේය. එහෙත් මහලු ගජබාහු රජු ගැන අනුකම්පා කළ මහාසංඝයා වහන්සේ මැදිහත් වී ගජබාහු රජුට නැවතත් රජරට රාජ්‍ය පරාක්‍රමබාහු රජුගෙන් ලබාදෙන ලදී. එහිදී ඇති වූ ගිවිසුම සෙල් ටැම්වල කොටා එක් පිටපතක් දබිණ දේශයට අයත් කුරුණෑගල සංගමුව විහාරයේද අනෙක මැදිරිගිරියේ ද පිහිටුවන ලදී. එයින් දැනට ශේෂව ඇත්තේ කුරුණෑගල දිශාවේ සංගමු විහාරයෙහි පිටපත පමණි.
 
ඉහත සඳහන් ලිපියෙහි රාජ්‍යය පිළිබඳව සමගි සන්ධානයක් ඇති කර පළමුව මියයන, රජුගේ රාජ්‍යය අනෙක් රජුට හිමිවන පොරොන්දුව මත ඇති වූ සම්මුතිය ඇතුළත් කර තිබේ. එක් රජකුට සතුරු වන්නා දෙදෙනාගේම සතුරකු ලෙස සැලකීමට ගිවිසුමින් බැදී ඇත. මේ ලිපිය අනුව පැරකුම්බා රජු ගජබාහු රජුගේ මස්සිනා කෙනෙකි. දෙවන ගල ලිපිය රජුගේ දොළොස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙහි පිහිටුවන ලද්දකි. මුලින් ද සඳහන් කර ඇති පරිදි අරමුණ ලෙස රටෙහි ජයග්‍රහණය හා කීර්ති නගරගල්ල සෙනෙවියාට පරිත්‍යාගයන් කිරීම ගැන මේ ලිපියෙන් විස්තර වෙයි. පරාක්‍රමබාහු රජතුමා පිළිබඳව දීර්ඝ ප්‍රශස්තියක් ලිපියේ මුල් කොටසෙහි අඩංගු වී තිබේ.
 
පොළොන්නරුවේ පොත්ගුල් විහාර ලිපියෙන් කියැවෙන්නේ පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ බිසොවක වූ චන්ද්‍රවතී රාජිනිය එම විහාරයෙහි මණ්ඩපයක් කරවන ලද බවය. රජුගේ මෙහෙසියන් තිදෙනෙකු ගැන මූලාශ්‍රයෙන් දැක්වේ. එයින්,අගමෙහෙසිය වූයේ ලීලාවතී බිසොවය. රූපවතී හා චන්ද්‍රවතී යන දෙදෙනා උප බිසෝවරු වෙති. මෙයින් චන්දාවති බිසොව සෙල්ලිපියෙහි සඳහන් වන දායිකාවය. මේ ලිපිය පාලි භාෂාවෙන් තබා ඇත. ගල් විහාර ලිපිය කතිකාවතක් ලෙස ද හැඳින්විය හැකිය. 
 
රජු සාසන ශෝධනය කරවීමෙන් පසුව භික්‍ෂූන් වහන්සේලා විසින් පැවතිය යුතු ආකාරය සිහිපත් කිරීම මේ ලිපියේ අරමුණ වේ. විනය නීතිරීති කඩමින් කටයුතු කරන භික්‍ෂූන්ට මහතෙරවරුන් විසින් දඬුවම් පැමිණ විය යුතු බව මෙහි පැහැදිලි කර ඇත. බෙන්තර ගලපාත විහාර ලිපිය ද මේ රජුගේ බවට අදහස් කරයි. මහේන්‍ද්‍ර ද්‍රවිඩාධිකාරි (දෙමළ අධිකාරි කහම්බල් කුළුමින්දල්නා) විහාරය කරවා කුසලාන් පුදා දාසදාසීන් දී ස්ථානය පවත්වා ගෙන යාමට කරන ලද කටයුතු මෙහි විස්තර වේ. මෙහි රජුගේ නම සිරිසඟබෝ පරාක්‍රමබාහු චක්‍රවර්ති ස්වාමීන් වහන්සේ යනුවෙන් සඳහන් වේ. මන්නාරම් දිශාවේ මුරුන්කන් නම් ප්‍රදේශයේ තිබී හමු වූ කෙටි ලිපිය පාලිභාෂාවෙන් ලියැවිණ. එයින් කියැවෙන්නේ රජු කිසියම් වැඩක් කළ බවය. එය වැවක් විය යුතුය. ලිපිය පද්‍යයකි. මෙයට සමාන අදහස් දෙන ලිපියක් පදවිය වැවේ බැම්ම මත තබා තිබේ. එය මෙසේය. බැන්දනී ගංඟා වැව් සිරිලකැද කෙත් කරවා
විසල් දිය රන්දවා පැරකුම් නිරිඳු කෙළෙමේ සිරිසඟබෝ පරාක්‍රමබාහු චක්‍රවර්තී වහන්සේ යනුවෙන් සඳහන් වී ඇත.
 
අනුරාධපුරයෙහි ඇති කෙටි ලිපියකින් ද රජුගේ නම පරාක්‍රමබාහු රජුගේ කාලයට අයත් තවත් බොහෝ සෙල්ලිපි තිබිය හැකි නමුත් ඒවා සම්භ වී නැත. කෙසේ වෙතත් ලැබී ඇති
ලිපි කිහිපයෙන් නමුත් වංස කථාගත රජුගේ කටයුතු ගැන තහවුරු වෙයි. පරාක්‍රමබාහු රජතුමා දේශපාලන දෘෂ්ටියෙන් බලන කල ඉතා ශ්‍රේෂ්ඨ පාලකයෙකු හැටියට සැලකිය හැකිය. හෙතෙම දැඩි අධිෂ්ඨානයකින් යුතුව දිවයින පුරා සටන් මෙහෙයවා දිවයින එක්සත් කර රටේ සාමය පවත්වා රට සංවර්ධනය කර බුදු සසුන හා සංස්කෘතිය නගා සිටුවා දේශ දේශාන්තරයන්හි කීර්තිය පතුරුවා කටයුතු කළ විශිෂ්ට පාලකයෙකු වශයෙන් ඉතිහාසය තුළ අමරණීයව සිටී.
 
පූජ්‍ය එල්ලාවල මේධානන්ද හිමි 
මුල්පිටුව | රාජධානි | යටත්විජිත | රාජවංශ | රජවරු | මහාවංස ප්‍රදීපිකාව | අපි ගැන | අමතන්න
© www.mahawansaya.com සියලුම හිමිකම් ඇවිරිණි. 2009 / 2026 පිටපත් කිරීම හා අනවසරයෙන් භාවිතා කිරීම තහනම්